tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Kleine misvertalingen, grote gevolgen

  • Geplaatst door TVCN |
  • 13-07-2017

We hebben er al eerder over geschreven: hoe misvertalingen grappige en hilarische gevolgen kunnen hebben. Maar er zijn ook voorbeelden van misvertalingen die zeer serieuze gevolgen hebben en soms zelfs de geschiedenis in zijn gegaan. De volgende misvertalingen zijn dan ook niet recent, maar genieten door de gevolgen tot op heden nog steeds bekendheid.

Mozes
Hiëronymus van Stridon, de beschermheilige der vertalers, studeerde Hebreeuws zodat hij het ​​Oude Testament vanuit het origineel naar het Latijn kon vertalen, in plaats van de Griekse versie uit de derde eeuw die iedereen voorheen had gebruikt. De resulterende Latijnse versie, die de basis werd voor honderden latere vertalingen, bevatte een beroemde fout. Toen Mozes van de Sinaïberg kwam, had Mozes' hoofd stralen van licht, 'karan' in het Hebreeuws. Maar het Hebreeuws wordt zonder klinkers geschreven en Hiëronymus had 'karan' als 'keren' gelezen, wat 'gehoornd' betekent. Vandaar dat Mozes door deze fout eeuwenlang op schilderijen en sculpturen werd afgebeeld met horens.

Begraven
Op het hoogtepunt van de koude oorlog, hield de Sovjetpremier Nikita Chroesjtsjov een toespraak waarin hij zich richting de V.S. uitte met een zin die vanuit het Russisch werd vertolkt als "wij zullen u begraven". Dit werd opgenomen als een huiveringwekkende bedreiging voor het begraven van de V.S. met een nucleaire aanval waardoor de spanningen tussen de V.S. en Rusland escaleerden. De vertaling was echter een beetje te letterlijk. Wat Chroesjtsjov wilde zeggen was meer "wij zullen leven om u begraven te zien worden" of "wij zullen u overleven". Nog niet bepaald vriendelijk, maar net iets minder bedreigend.

Lusten
Toen President Jimmy Carter van de V.S. in 1977 naar Polen reisde, werd een Russische tolk ingehuurd die ook Pools beheerste maar niet professioneel tolkte in deze taal. Via de tolk vertelde Carter bijvoorbeeld "toen ik de Verenigde Staten in de steek liet" (abandoned) in plaats van "toen ik de Verenigde Staten verliet" (left). Ook zei hij volgens de tolk "uw lusten voor de toekomst" (lusts) in plaats van "uw wensen voor de toekomst" (desires). Misvertalingen die in beide landen veel hilariteit opwekten.

Doe niets
In 2009 maakte de HSBC Bank een kapitaal foutje. Het kostte de bank 10 miljoen dollar voor een rebranding campagne om de schade te herstellen toen hun slogan 'veronderstel niets' richting diverse landen verkeerd werd vertaald als 'doe niets'.

Maori
In 1840 maakte de Britse regering een deal met de Maori stamhoofden in Nieuw-Zeeland. De Maori wilden bescherming tegen plunderende veroordeelden, zeelui en handelaren die met geweld door hun dorpen trokken, en de Britten wilden hun koloniale bezit uitbreiden. Het Verdrag van Waitang  werd opgesteld en door beide partijen ondertekend. Maar de partijen ondertekenden verschillende documenten. In de Engelse versie werd de Maori gevraagd om "af te staan ​​aan Hare Majesteit de Koningin van Engeland, absoluut en zonder voorbehoud, alle rechten en bevoegdheden van soevereiniteit". In de Maori vertaling, samengesteld door een Britse missionaris, werden ze niet gevraagd om soevereiniteit op te geven, maar het bestuur. Ze dachten dat ze een rechtsstelsel kregen, maar met behoud van hun recht om zichzelf te regeren. Dat was echter niet de bedoeling, en tot op heden zijn er nog steeds meningsverschillen rond dit verdrag.

Vergiftigd
In 1980 werd een 18-jarige jongen in comateuze toestand opgenomen in een ziekenhuis in Florida. Zijn familie sprak enkel Spaans, dus het lukte hen niet om aan de artsen uit te leggen wat er aan de hand was. De familie geloofde dat de jongen een voedselvergiftiging had opgelopen. Een tweetalig personeelslid werd erbij gehaald en deze vertaalde 'intoxicado' als 'intoxicated' (een gevolg van drank of drugs). Een professionele tolk zou echter hebben geweten dat hier 'vergiftigd' werd bedoeld en dat dat iets anders is dan drank- of drugsmisbruik. Achteraf bleek dat de jongen een hersenbloeding te hebben, maar de artsen behandelden hem voor een overdosis drugs. Vanwege een niet juiste behandeling vanaf het begin, raakte de jongen uiteindelijk half verlamd. Hij ontving een schadevergoeding van 71 miljoen dollar.

Zo ziet u maar hoe kleine vertaalfoutjes grote gevolgen kunnen hebben. Het geeft maar weer eens aan hoe belangrijk professionele tolken en vertalers zijn!