tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Valkuilen van het Duits voor Nederlanders

  • Geplaatst door TVCN |
  • 9-05-2017

Nederlands en Duits zijn talen die veel op elkaar lijken. Het zijn zustertalen uit de Indo-Germaanse taalfamilie en hebben daardoor veel overeenkomsten. Het is voor de meeste Nederlanders dan ook niet zo moeilijk om Duits te verstaan. Met relatief eenvoudige klankwetten kan men vaak uit een Nederlands woord het corresponderende Duitse equivalent afleiden.

Valse vrienden
Door het letterlijk vertalen (verklanken) van Nederlandse woorden naar het Duits worden er fouten gemaakt. Echter heeft dit niet altijd te maken met slecht vertaald Duits. Een ander oorzaak kunnen de zogenaamde 'valse vrienden' zijn. Valse vrienden zijn woorden die qua vorm op een woord uit een andere taal lijken, maar niet dezelfde betekenis hebben. Daardoor kan er vaak verwarring ontstaan. Die verwarring uit zich in versprekingen, vertaalfouten of in verkeerd begrijpen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het simpele woordje 'wie'. In het Duits betekent dit woordje namelijk 'hoe'. De gemiddelde Nederlander die aan een Duitser "wie bent u" wil vragen, zal vragen: "Wie sind Sie?" En waarschijnlijk gek opkijken als hij het antwoord "Prima, danke" krijgt, want de Nederlander heeft immers "hoe gaat het" gevraagd.

Grammatica
Naamvallen hebben ooit bestaan in de Nederlandse taal, maar we gebruiken ze al lang niet meer. In het Duits worden ze echter nog steeds gehandhaafd en zijn door Nederlanders vaak moeilijk te bevatten. In steenkolenduits ontbreken naamvallen dan ook vaak, of ze worden volkomen verkeerd gebruikt. Dit heeft vooral te maken met het onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijk woorden. In de Nederlandse standaardtaal speelt dit geen grote rol van betekenis, maar in het Duits wel. Vandaar dat geslachtsindicatoren als 'der' en 'die' in steenkolenduits veelvuldig door elkaar gebruikt worden.

Syntaxis
Syntaxis omvat alles wat met de opbouw en structuur van zinsdelen en zinnen te maken heeft, ofwel van de zinsbouw. Het Nederlands heeft overwegend de rode werkwoordsvolgorde, het Duits uitsluitend de groene. Zo laat een zin als "Ik denk niet dat hij dat kan zien" zich correct vertalen als "Ich denke nicht, dass er das sehen kann". Sprekers van het steenkolenduits kunnen echter zeggen: "Ich denke nicht, dass er das kann sehen"

Klankwetten
Veel klanken die in het Nederlands zijn samengevallen worden in het Duits nog uit elkaar gehouden, of andersom. Zo verandert bijvoorbeeld 'roken' in 'rauchen', maar 'koken' in 'kochen'. Een Nederlander zou echter 'kauchen' kunnen zeggen. Een andere veel gehoorde fout is 'Flaußkessel' voor 'fluitketel', terwijl dit 'Pfeifkessel' moet zijn. Of 'es ist kauß baußen' voor 'het is koud buiten', terwijl dit 'es ist kalt draußen' moet zijn.

Idiomen
Veel Nederlandse uitdrukkingen zijn voor een Duitser onbekend, omgekeerd is dit ook het geval. Het letterlijk vertalen van een uitdrukking kan dus zo nu en dan onbegrip opleveren. Neem het begrip 'het valt mee'. Dit wordt door Nederlanders vaak vertaald naar 'es fällt/fallt mit'. Een juiste vertaling is echter 'das geht (ja) (noch)'. De meest legendarische vertaling van een Nederlandse uitdrukking is waarschijnlijk wel Louis van Gaal's 'Der Tod oder die Gladiolen'. Deze uitdrukking bestaat namelijk helemaal niet in het Duits. Deze vertaling is echter zo beroemd geworden, dat het zelfs in het Duits is opgenomen.

Grappige voorbeelden
Uitdrukking: Wij hebben last gehad van de ochtendspits
Onjuist: Wir haben Last gehabt von der Morgenspitze
Juist: Wir sind im Berufsverkehr stecken geblieben

Uitdrukking: Ik trek het niet
Onjuist: Ich trecke es nicht
Juist: Ich halte das nicht durch

Uitdrukking: Daar heb ik geen kaas van gegeten
Onjuist: Davon habe ich keinen Käse gegessen
Juist: Auf dem Gebiet bin ich Laie

Uitdrukking: De kogel is door de kerk
Onjuist: Die Kugel ist durch die Kirche
Juist: Das Ei ist gelegt

Uitdrukking: Voet bij stuk houden
Onjuist: Fuß bei Stück halten
Juist: Standhalten

Uitdrukking: Hij doet zijn best
Onjuist: Er tut sein best
Juist: Er legt sich ins Zeug

Tot slot
Wilt u uw Duitse kennis testen? Wij hebben een leuke test voor u gevonden op deze website.