tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Waarom staat er een U achter een Q?

  • Geplaatst door TVCN |
  • 2-05-2017

Onze taal is iets heel vanzelfsprekends, we denken er niet over na wanneer we spreken en schrijven. En velen onder ons hoeven ook niet na te denken wanneer we Engels spreken of schrijven, zo goed beheersen veel Nederlanders deze taal. Maar hebt u er wel eens bij stil gestaan waarom er in de Engelse taal eigenlijk bijna altijd een U volgt op een Q?

De Fransen
Voor de Normandische invasie van 1066, bestond de Q niet eens in het Engels. Woorden als 'queen' en 'quick' werden gespeld als 'cwen' en 'cwic'. De Normandiërs brachten niet alleen een hele hoop Franse woorden in de Engelse taal, zij veranderden de spelling van Engelse woorden naar de Franse manier. De 'kw' klank werd door de Fransen als 'qu' gespeld. En om het nog ingewikkelder te maken, stopten zij met het uitspreken van de 'w' maar werd de spelling nooit veranderd. Engelse leenwoorden als 'mystique' en 'quiche' werden later dus met een 'k' klank uitgesproken in plaats van met de 'kw'.

De Romeinen
Maar waarom gebruikten de Fransen 'qu' voor een 'kw' klank? Omdat dat in het Latijn werd gedaan. In het Latijn werd een 'q' gebruikt voor een 'k' klank wanneer deze voor de 'w' klank kwam (volgt u het nog?), en een 'c' overal elders.

De Etrusken
Waarom heeft het Latijn twee verschillende symbolen (q en c) voor een 'k' klank? De Romeinen kregen hun schrift van de Etrusken, die drie verschillende symbolen voor de 'k' klank hadden: Het was gamma (de voorvader van zowel C en G) voor de 'e' of 'i', kappa (voorvader van K) voor de 'a' en koppa (voorvader van Q) voor de 'u' of 'o'.

De Feniciërs
De Feniciërs bedachten de gamma, kappa, en koppa, maar voor hen vertegenwoordigden de symbolen verschillende geluiden. De voorloper van Q, koppa, was een medeklinker die helemaal achter in de keel werd gemaakt, met de achterkant van de tong de huig aanrakend. Het Engels heeft geen enkele klank die hierop lijkt, maar het Arabisch wel. En met leenwoorden uit het Arabisch, zoals Iraq en Qatar, vertegenwoordigt het Engels dit met een Q.

De weg van de in de keel uitgesproken Q naar de QU is niet zo toevallig als het lijkt. De 'u' klinker wordt geproduceerd met de tong verder terug in de mond, dus de 'k' is iets verder naar achter als het voor de 'u' komt (vergelijk 'key' met 'kook'). Q veranderde van een medeklinker ver achter in de keel naar een medeklinker iets achter in de keel. Daarna veranderde de uitspraak van eeuw tot eeuw en van taal tot taal, maar de samenwerking met de U bleef door de eeuwen heen sterk. En daarom staat in het Engels nagenoeg altijd een U achter een Q! Overigens ook in het Nederlands, maar wij hebben iets meer uitzonderingen.