tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Taptolken; tolken en vertalen tegelijk

  • Geplaatst door TVCN |
  • 13-04-2017

Vanwege de toegenomen internationalisering van de samenleving, spelen tolken en vertalers een belangrijke rol als het gaat om veiligheid en justitie. Een vorm van tolken waar we niet veel over horen, is taptolken.

Tolken en vertalers worden ingezet door advocaten wanneer zij een cliënt moeten ondersteunen die het Nederlands niet goed beheerst. In rechtszaken waarbij anderstaligen zijn betrokken worden gerechtstolken ingezet. Politie zet tolken in bij opname van getuigenverklaringen en verhoren van anderstaligen. Maar de politie zet ook tolken in voor het afluisteren van taps. Deze tolken worden taptolken genoemd. Taptolken zijn tolk en vertaler tegelijk en hebben een technisch zware taak.

Nergens zoveel taps ter wereld
Nederland is koploper in tappen. Nergens ter wereld worden zo veel telefoongesprekken door de politie afgeluisterd als in ons land. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat de Nederlandse politie niet mag 'uitlokken', wat in veel andere landen wel mag, en daarom toestemming heeft om te tappen. Er wordt echter niet zomaar getapt, per tap/zaak moet wel toestemming worden verkregen van de officier van justitie. Het gemiddeld aantal taps in 2015 (cijfers van 2016 zijn nog niet bekend), zowel op vaste als mobiele telefonie en internet en e-mail, bedroeg 1.415 per dag. Dit betekent 516.475 in het hele jaar. De taps werden uitgevoerd op 24.063 telefoonnummers. De cijfers van ip-adressen zijn niet bekend in 2015. Het aantal aanvragen op historische gegevens bedroeg 56.100. Een betrouwbare bron bij de politie vertelde ons dat ca. voor de helft van die taps een taptolk moet worden ingeschakeld. En om nog even terug te komen op het aantal, in de Verenigde Staten worden gemiddeld per jaar evenveel taps uitgevoerd als bij ons per dag. Daar wordt echter enorm veel gebruik gemaakt van 'uitlokking', wat bij ons weer niet mag.

Technisch zwaar
Een taptolk houdt zich niet bezig met de vertaling van communicatie tussen twee personen die elkaars taal niet spreken. Er is geen interactie tussen tolk en spreker. Een taptolk wordt ingehuurd door de politie voor het beluisteren van telefoon- of VoIP-gesprekken* tussen verdachten en - dikwijls onbekende - derden. En groot verschil met een 'gewone' tolk is dat de taptolk eigenlijk de rol van tolk én de rol van vertaler heeft. Hij luistert naar de gesprekken en schrijft wat hij hoort op in het Nederlands. Maar dat is het nog niet, het vereist meer vaardigheden. De tolk moet een zeer goede typvaardigheid hebben en een goed inlevingsvermogen (in andere culturen). Hij moet bijvoorbeeld ook nuances in de gesprekken kunnen definiëren en vastleggen. Er moet soms worden toegelicht op welke manier iets wordt gezegd, bijvoorbeeld ironisch, vrolijk, grimmig, met stemverheffing, klagerig of smekend. Als er in gesprek bijvoorbeeld wordt gezegd "ik maak hem af" en de spreker klinkt vrolijk of lacht erbij, dan is de kans aanwezig dat hij gewoon een grapje maakt. De taptolk legt vast dat de opmerking met een lach wordt gezegd.

* VoIP staat voor Voice over IP. Dit kan bijvoorbeeld een Skype of FaceTime gesprek zijn.

Daarnaast is een taptolk bedreven in het interpreteren (mooie woordspeling) van gesprekken. Wanneer hij bijvoorbeeld hoort dat er 'een brood van een kilo moet worden gekocht en daarna X euro kost wanneer het is gebakken', dan moet hij kunnen interpreteren dat het hier gaat om een kilo zuivere cocaïne wat X euro kost nadat het is versneden. De taptolk mag dit niet 'vertaald' vastleggen. Hij legt exact de woorden vast die hij hoort, maar maakt daarnaast wel een aantekening van zijn interpretatie.

Verder zijn taptolken veelal bedreven in stemherkenning omdat zij zo vaak voor politie en justitie werken. Dit is voor de politie een zeer belangrijk aspect. Omdat taptolken veel gesprekken beluisteren, kunnen zij op den duur stemmen van de sprekers/verdachten herkennen (als het uiteraard om bekenden van justitie gaat). Als de politie nog niet weet naar wie zij luisteren en de taptolk kan zijn vermoeden uitspreken, dan is deze informatie van onschatbare waarde. Een taptolk zal doorgaans dus ook stemmen van Nederlandstaligen kunnen herkennen.

Het mag dus duidelijk zijn dat deze vorm van tolken technisch behoorlijk zwaar is.

Beëdiging en registratie
Taptolken in Nederland zijn altijd beëdigd; zij zijn in het bezit van een 'Verklaring Omtrent Gedrag' van het Ministerie van Justitie en zijn ingevoerd in het overheidsregister voor gerechtstolken en beëdigd vertalers. De gerechten, het Openbaar Ministerie, de Immigratie- en Naturalisatiedienst, Politie en Koninklijke Marechaussee mogen in geval van straf- en vreemdelingenrecht alleen tolken en vertalers inschakelen die in het register ingeschreven zijn.