tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Welke Latijnse woorden kent u?

  • Geplaatst door TVCN |
  • 28-03-2017

Mea culpa, carpe diem, ad hoc, ad fundum, cum laude, curriculum vitae, et cetera, ex aequo, idem dito, linea recta, nota bene... Het zijn zomaar een aantal Latijnse woorden die wij regelmatig in het dagelijkse leven gebruiken. Maar weet u ook (nog) wat habeas corpus betekent of misschien e pluribus unum?

Wij hebben een aantal veel gebruikte doch minder bekende Latijnse uitdrukkingen verzameld.

Memento mori: Gedenk te sterven
Carpe diem is zo passé. Als u alles uit het leven wilt halen, doe het dan met memento mori. Een vrijere vertaling is ‘bedenk dat u sterfelijk bent’. U kunt de woorden op twee manieren interpreteren: eet, drink en feest of, minder hedonistisch, wees goed zodat u langs de hemelpoort komt. Het christendom heeft er echter een geheel eigen betekenis aan gegeven, met slechte vooruitzichten als men te veel erop los leeft.

Cogito ergo sum: Ik denk, dus ik besta
René Descartes, de 17e-eeuwse Franse filosoof, bedacht de term als een middel om de werkelijkheid te rechtvaardigen. Volgens Descartes kon niets in het leven worden bewezen, behalve je gedachten.

Persona non grata: persoon uit de gratie
Iemand met een persona non grata-status is een persoon die niet welkom of gewenst is. Die persoon is letterlijk ‘uit de gratie’. De term wordt meestal gebruikt om in diplomatieke kringen aan te geven dat een persoon niet welkom is (in een land) vanwege ideologische verschillen of een schending van vertrouwen.

Habeas corpus: u moet/zult het lichaam hebben
Dit is een rechtsbeginsel dat stelt dat de verdachte van een misdrijf binnen een bepaalde termijn van zijn aanklacht in kennis moet worden gesteld, dat deze in levenden lijve aan een rechter moet worden voorgeleid en dat gevangenneming slechts mag volgen op gerechtelijk bevel.

Ad hominem: Argument op de man
Deze uitdrukking is een logische drogreden dat de positie van de opponent in diskrediet brengt. Het is een tegenwerping die betrekking heeft op de persoon die een bewering doet, en niet op de bewering zelf. Het argumentatieschema is als volgt: Persoon A doet bewering 'X'. Er is iets mis met persoon A. Dus is bewering 'X' onwaar.

E pluribus unum: uit velen één
Deze spreuk is het nationaal motto van de Verenigde Staten, maar wordt ook buiten de Verenigde Staten gebruikt. Het refereert aan de eenheid die de afzonderlijke staten van de Verenigde Staten samen vormen. De zin komt oorspronkelijk uit het gedicht Moretum dat toegeschreven wordt aan de Romeinse dichter Vergilius.

Caveat emptor: koper wees op je hoede
Lang voordat we geld-terug en garantietermijnen kenden, was dit een onmisbaar advies voor de consument. De uitdrukking verwijst naar eens gekocht altijd gekocht; een koper dient eerst na te denken voor hij tot koop overgaat. Doet hij dit niet, dan is hij aan de koop gebonden, zelfs als hij achteraf een kat in de zak blijkt te hebben gekocht.

Quid pro quo: het ene voor het andere
Deze uitdrukking kan op twee manieren vertaald worden: een tegenprestatie (voor wat, hoort wat) of een misverstand of persoonsverwisseling. Het quid pro quo-beginsel speelt een rol in het verbintenissenrecht en wordt daar ook wel aangeduid met het causabeginsel. De gedachte is dat partijen die een overeenkomst sluiten, daarbij een bepaalde tegenprestatie (quid pro quo) tot doel (causa finalis) hebben. Het beginsel kan gebruikt worden om te motiveren dat men de eigen prestatie niet nakomt, wanneer de andere partij haar verplichtingen ook niet is nagekomen

Ad majorem dei gloriam: tot meerdere eer van God
Dit spreekwoord reflecteert dat elke daad die niet tot het kwade leidt, verdienstelijk is voor het geestelijke leven, indien de daad gesteld is om deze reden, zelfs als deze daad normaal onbeduidend is. Het is ook het motto van vele Jezuïeteninstellingen over heel de wereld.

Sui generis: enige in zijn soort
Deze uitdrukking verwijst naar iets dat zó nieuw, uniek of zeldzaam is, dat het niet te classificeren is. De term wordt veel gebruikt in bepaalde vakgebieden, zoals filosofie, biologie, recht, intellectuele eigendomsrechten en politiek.

Weet u nog een bekende uitdrukking? Laat het ons weten via de reactiemogelijkheid hieronder!