tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Is een gemeenschappelijke wereldtaal denkbaar?

  • Geplaatst door TVCN |
  • 2-03-2017

Is het denkbaar dat we naar een wereld met één gemeenschappelijke taal gaan? En zo ja, zal dat dan op een natuurlijke manier gaan omdat globalisering dit vereist of vanwege de zogenaamde ‘soft power’ van een bepaald land? En zou het internationale samenwerking versterken en een beter begrip tussen landen bevorderen?

Maar wat zou het aan de andere kant betekenen voor menselijke culturen en beschavingen?

Hoe handig zou het zijn? Eén gemeenschappelijke taal die officieel wordt aanvaard en gesteund door internationale overheden. Eén gemeenschappelijke taal die op alle scholen wordt onderwezen. Eén gemeenschappelijke taal die alle mensen over de hele wereld graag willen leren. Met als gevolg dat iedereen over de hele wereld gemakkelijk met elkaar kan communiceren, of het nu voor zakelijke doeleinden is of om privéredenen (internet, reizen, internationale vriendschappen). Door de globalisering wordt het spreken van andere talen steeds belangrijker en bovendien zijn er wereldeconomieën in opkomst waardoor het spreken van een specifieke taal in de toekomst meer en meer gewenst is, denk bijvoorbeeld alleen al aan China.

Haalbaarheid
Simpel gedacht is een gemeenschappelijke wereldtaal denkbaar, maar of het ook haalbaar is? Misschien in een heel verre toekomst, dat zullen wij echter niet mee gaan maken. Bedenk alleen al dat er bijna 7.000 talen ter wereld worden gesproken, elk met hun eigen bijzonderheden zoals klanken, schrift, alfabet etc. Daarnaast schuilt er achter elke taal een flink stuk cultuur. Zie alle mensen ter wereld maar eens zo ver te krijgen dat zij één taal gaan spreken. Zij moeten het ten eerste al willen, je laat hierdoor tenslotte een deel van je cultuur los, en bovendien heeft een groot deel van de wereldbevolking niet eens toegang tot onderwijs. Hoe moeten al deze mensen dan een andere taal leren? En welke taal zou het dan moeten worden? Engels (ca. 360 mln. moedertaalsprekers) lijkt het meest voor de hand liggend, maar wil niet iedereen het liefst zijn eigen taal als wereldtaal? Toch op z’n minst de landen waar andere grote talen worden gesproken, bijvoorbeeld Chinees (Mandarijn; ca. 955 mln. moedertaalsprekers), Spaans (ca. 400 mln. moedertaalsprekers), Hindi (ca. 311 mln. moedertaalsprekers) of Arabisch (ca. 290 mln. moedertaalsprekers).

Tweede taal
Is het echter wel mogelijk om iedereen naast de moedertaal een gemeenschappelijke wereldtaal als tweede taal te laten spreken? Dat zou voor internationale communicatie al een hele vooruitgang zijn, maar haalbaar? Ooit werd er met het Esperanto al een poging gedaan tot het invoeren van een gemeenschappelijke wereldtaal en dat is ook niet gelukt. Ondanks dat de taal door de grote regelmatigheid en eenvoudige grammatica gemakkelijker te leren is dan welke taal ook. En daarnaast ook nog eens politiek neutraal is, waardoor eventuele nationale belangen tussen partijen buiten spel worden gezet en sprekers op gelijkwaardige voet met elkaar staan. De taal is ook echt bedoeld als tweede taal en niet om andere talen te verdringen of te vervangen; het belangrijkste doel van het Esperanto is het vervullen van een brugfunctie tussen verschillende culturen. Op dit moment wordt het Esperanto naar schatting door twee miljoen mensen, verspreid over ongeveer 115 landen, gesproken. Dat klinkt best aardig, maar op een wereldbevolking van ruim zeven miljard mensen…

Lingua franca
Momenteel dienen bepaalde talen wereldwijd wel als lingua francae (meervoud van lingua franca). De term lingua franca verwijst naar een taal die op grote schaal als gemeenschappelijk communicatiemiddel wordt gebruikt tussen mensen met verschillende moedertalen. Oorspronkelijk was de lingua franca (letterlijk ‘Frankische taal’ uit het Italiaans vertaald) een gemengde taalvorm - een beetje vergelijkbaar met het Esperanto - die voor ca. 80 procent uit het Italiaans bestond, ruim aangevuld met Turks, Frans, Grieks, Arabisch, Portugees en Spaans. Het werd in en rond het Renaissance tijdperk gebruikt in het hele oostelijke Middellandse Zeegebied als de taal van handel en diplomatie. En het Latijn was bijvoorbeeld in de Middeleeuwen en tijdens de Renaissance de lingua franca van de wetenschappelijke gemeenschap. Tegenwoordig is een lingua franca een veel voorkomende voertaal binnen bepaalde landen of bepaalde globale deelterreinen. Zo fungeert het Engels bijvoorbeeld als neutrale lingua franca in India (het is daar erkend als officiële taal) waardoor een gevoelige keuze tussen inheemse talen onnodig is. En het Engels is bijvoorbeeld een lingua franca van het vliegverkeer en wetenschappelijke publicaties (waarvan Duits ooit de lingua franca was).

Conclusie
Het lijkt er vooralsnog op dat het invoeren van één gemeenschappelijke wereldtaal niet echt haalbaar is op korte termijn. Zelfs de ‘soft power’* van China als groeiende wereldeconomie zal hier nog niet heel snel verandering in brengen. Alleen al omdat het Chinees voor veel wereldburgers een zeer lastig te leren taal is. Het Chinese alfabet bestaat namelijk bij schatting uit meer dan 6000 letters/karakters; het kost mensen enkele jaren om dit alfabet te leren voordat zij aanspraak kunnen maken op een grondige kennis van de taal. Feit blijft dat beheersing van andere talen door de globalisering steeds noodzakelijker wordt, zeker in het bedrijfsleven. Wanneer men op een ontspannen manier, zonder er zelfs maar over na te hoeven denken, met elkaar kan communiceren, wordt internationale samenwerking een stuk eenvoudiger en wederzijds begrip hierdoor mogelijk ook bevorderd. We kunnen echter niet om cultuur heen, of we nu wel of niet dezelfde taal spreken. Taal is slechts een onderdeel van een cultuur en een gemeenschappelijke taal verandert daar niets aan.

* Soft Power