tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

De Duitsers hebben er een woord voor

  • Geplaatst door TVCN |
  • 27-09-2016

In Duitsland zijn ze zeer bedreven in woorden waarvoor wij meerdere woorden of soms zelfs hele zinnen nodig hebben om hetzelfde uit te leggen. Mooie woorden die soms zelfs zo lang zijn, dat je tussendoor naar adem moet happen of er halverwege al niets meer van begrijpt.

En een aantal van deze woorden zijn zo mooi, dat wij ze zelfs hebben overgenomen en regelmatig gebruiken. Het Duits is dan ook een mooie taal met mooie woorden om eens bij stil te staan.

Mooie woorden
Laten we eens een aantal mooie Duitse woorden onder de loep nemen. Handschuhschneeballwerfer is zo’n prachtig woord voor iemand die handschoenen draagt om sneeuwballen te gooien. Of wat dacht u van Sitzpinkler? Dit is een man die zittend plast. En zelfs voor een man die wij een ‘watje’ of een ‘zacht ei’ noemen hebben onze oosterburen een mooi woord: Frauenversteher (een man die vrouwen begrijpt). Overigens is dit woord ook een koosnaam voor een homoseksuele man. En hebt u wel eens een immens verlangen gehad naar iets of iemand, maar is dit verlangen verbonden met een intens gevoel van pijn door de onbereikbaarheid van het object of de persoon? De Duitsers hebben er een simpel woord voor: Sehnsucht. Meer mooie Duitse woorden volgens ons zijn:

Herzschrittmacher: een woord waar wij geen eigen vertaling voor hebben, maar hebben overgenomen uit het Engels: pacemaker.

Eierschalensollbruchverursacher: een keukenhulpje waarmee je het kapje van een gekookt ei kunt verwijderen.

Treppenwitz: een slimme opmerking die bij je opkomt op het moment dat het al te laat is om deze nog te uiten.

Schlimmbesserung: een verbetering die juist het tegengestelde effect heeft; het maakt iets dus alleen maar slechter.

Torschlusspanik: opkomende paniek bij kinderloze vrouwen die de middelbare leeftijd bereiken en beseffen dat ze snel zwanger moeten raken. Oftewel: de race tegen de biologische klok.

Lange woorden
Het Duits grossiert ook in lange woorden. Verschillende edities van het Guinness Book of Records vermelden Donaudampfschiffahrtselektrizitätenhauptbetriebswerkbauunterbeamtengesellschaft als het langste Duitse woord (79 letters). Het betekent zoiets als: ‘Vereniging voor ondergeschikte ambtenaren van het hoofdkantoormanagement van de Donau stoomboot elektrodiensten’. Het was de officiële benaming voor een dochteronderneming van het Weense ‘Donaudampfschiffahrtsgesellschaft’. Na de spellingshervorming in 1996 verloor dit woord echter haar status van het langste Duitse woord omdat het toen geschreven moest worden als ‘Überorganisation Erste Donau-Dampfschiffahrts-Gesellschaft’. Sinds 1999 is Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz officieel het langste Duitse woord (66 letters). Het woord betekent ‘wet op de delegatie van toezicht op rundvleesetikettering’. Nog een mooi, lang woord is Fussbodenschleifmaschinenverleih, wat ‘verhuur van vloerschuurmachines’ betekent.

Leenwoorden
Wij Nederlanders hebben aardig wat woorden geleend uit het Duits. Het Genootschap Onze Taal hield in 2010 zelfs een verkiezing over het meest favoriete leenwoord. De onbetwiste nummer één is het woord fingerspitzengefühl, wat zoiets betekent als ‘een goed ontwikkeld gevoel of vaardigheid om een (delicate) situatie juist in te schatten en erin op te treden’. De nummer twee in het lijstje is überhaupt, gevolgd door sowieso, einzelgänger (iemand die zich graag afzondert en zijn eigen gang gaat) en aha-erlebnis (plotseling dagend inzicht, het gevoel dat je iets al eerder meegemaakt hebt).

Volgens Taalunieversum is het succes van überhaupt en sowieso toe te schrijven aan de nogal vage betekenis. De woorden worden in veel verschillende contexten gebruikt en soms is het moeilijk of zelfs niet mogelijk om een Nederlands alternatief te geven. In bepaalde gevallen kan er worden gekozen voor ‘helemaal’, ‘eigenlijk’, ‘over het algemeen’, ‘over het geheel genomen’, ‘in het geheel’, ‘in elk geval’, ‘toch al’ of ‘hoe dan ook’, maar daarmee wordt niet altijd precies hetzelfde bedoeld.