tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

De taal van Isaac Newton

  • Geplaatst door TVCN |
  • 30-08-2016

Isaac Newton heeft de fundamenten gelegd van de moderne wetenschap en wij profiteren nog steeds van al zijn innovaties. Toch heeft deze briljante man ook ooit iets bedacht wat nooit verder is gekomen dan het papier waarop het werd vastgelegd. Niemand spreekt namelijk de taal van Newton.

Isaac Newton ontdekte de zwaartekracht en de beginselen inzake beweging, licht, en koeling. Hij bedacht een spiegeltelescoop, namaakproef munten en calculus (differentiaalrekening). Het grootste deel van zijn werk leverde een enorme en blijvende bijdrage aan de menselijke kennis, maar een paar van zijn projecten zijn nooit verder gekomen dan het papier waarop ze werden beschreven. Alle generaties na Newton profiteerden van zijn innovaties, maar geen van hen heeft ooit zijn universele taal gesproken.

Toen Newton een jonge student was die nog maar net studeerde aan de Universiteit van Cambridge, maakte hij plannen voor een taal gebaseerd op de aard der dingen, in plaats van op louter conventie. Het idee was om begrippen en zaken te categoriseren en deze steeds met dezelfde letter te laten beginnen. Bijvoorbeeld instrumenten met een ‘s’, dieren met een ‘t’ etc. Zijn redenering was dat je op deze manier kon horen tot welke categorie of zaak een woord toebehoorde. Daarnaast zouden voor- en achtervoegsels aanduiden of het ging om een substantie, een actie, een persoon, een handeling en ga zo maar door. Op deze wijze zou men gewoon door het horen van een woord precies weten wat het betekende.

Dit idee van een universele taal waarin de betekenis van woorden zou worden uitgedrukt via een ordelijke formule, kwam al ter sprake in de 17e eeuw. En Newton was ongetwijfeld op de hoogte van de inspanningen die anderen al hadden gedaan in de richting van dit doel. Er waren meerdere plannen gepubliceerd voor verschillende talen op basis van symbolen, cijfers of letters. Newton’s plan was gebaseerd op letters, en door het variëren van letters in een woord, kon je de betekenis ervan op een voorspelbare manier begrijpen.

Newton’s meest volledig uitgewerkte voorbeeld laat zien hoe voorvoegsels de betekenis van ‘tor’ (temperaturen) kunnen modificeren waardoor er aanverwante betekenissen ontstonden (in het Engels):

utor: hot
owtor; exceeding hot
ǝwtor: very hot
awtor: pretty hot
ewtor: very little hot
iwtor: exceeding little hot
etor: warm
iytor: exceeding little cold
eytor: very little cold
aytor: indifferently cold
ǝytor: very cold
oytor: excessive cold
itor: cold
ator: neither very hot nor cold
ǝtor: pretty hot or pretty cold
otor: very hot or very cold

Newton probeerde een heleboel in deze ene paradigma te stoppen en kwam waarschijnlijk tot de conclusie dat als hij deze theorie wilde toepassen op elk begrip in de wereld, hij zijn hele leven moest wijden aan deze taak. In plaats daarvan, richtte hij zich op andere zaken, zoals wiskunde, astronomie, natuurkunde en alchemie.

John Wilkins, een andere wetenschapper en één van de oprichters van de Royal Society, heeft wel zijn leven aan de taak gewijd en publiceerde enkele jaren later zijn eigen 600 pagina’s tellende versie van de universele taal. Maar de taal, ingenieus maar onmogelijk te gebruiken, vervaagde snel in de vergetelheid. Door ervoor te kiezen zijn focus te leggen op zijn echte talenten en daar al zijn energie aan te besteden, koos Newton wijselijk.

Tags