tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Land en taal uitgelicht: Japan

  • Geplaatst door TVCN |
  • 2-06-2016

Het is weer eens tijd voor een blog over een land en zijn taal. Deze keer gaan we weer ver van huis: Japan. Wat weten wij eigenlijk over dit land, behalve dat de zo geliefde sushi er vandaan komt en dat geisha’s er nog steeds traditie zijn? En wordt er in Japan alleen Japans gesproken of ook nog andere talen?

Japan, met als hoofdstad Tokio, is een eilandstaat ten oosten van het Aziatische continent. Het land wordt gevormd door 6.852 eilanden in de Grote Oceaan en heeft 127.103.388 inwoners, van wie er in de agglomeratie Groot-Tokio alleen al 30 miljoen wonen. Hierdoor is dit de grootste metropool ter wereld. Van deze inwoners is 98,5 procent Japans, de rest is Koreaans (0,5%), Chinees (0,4%) of van andere afkomst (0,6%). De belangrijkste godsdiensten van Japan zijn shintoïsme (83,9%) en boeddhisme (71,4%). De meeste Japanners hangen beide geloven aan, vandaar dat de percentages bij elkaar opgeteld de 100 procent overschrijden. Verder is 2 procent christen en 7,8 procent gelooft iets anders of niets. Japan is 's werelds op twee na grootste economie en lid van grote organisaties als de VN en de G8.

Japan in vogelvlucht
In 1603, na decennia van burgeroorlogen, kende het Tokugawa shogunaat (een militair geleide, dynastieke regering) een lange periode van relatieve politieke stabiliteit en isolatie van buitenlandse invloed. Japan opende haar poorten na het ondertekenen van het Verdrag van Kanagawa met de VS in 1854 en begon intensief te moderniseren en industrialiseren. Tijdens de late 19e en vroege 20e eeuw, werd Japan een regionale macht die in staat was om de strijdmachten van zowel China als Rusland te verslaan. Japan bezette Korea, Formosa (Taiwan), en het zuiden van het eiland Sakhalin. In 1931-1932 bezette Japan Mantsjoerije en in 1937 voerde het een volledige invasie uit in China. Japan viel in 1941 tijdens de Tweede Wereldoorlog de Amerikaanse troepen aan en bezette al snel een groot deel van Oost- en Zuidoost-Azië. Na de nederlaag in de oorlog, herstelde Japan tot een economische macht en werd een bondgenoot van de VS.

Hoewel de keizer in Japan zijn troon als symbool van nationale eenheid behoudt, hebben de gekozen politici de werkelijke beslissingsmacht. Na drie decennia van ongekende groei, maakte de Japanse economie een flinke vertraging mee vanaf het begin van de jaren ‘90, maar het land blijft een belangrijke economische macht. In maart 2011 verwoestte de sterkste aardbeving ooit in het land, en de daaropvolgende tsunami, het noordoostelijke deel van het eiland Honshu. Duizenden doden en ernstige schade aan diverse kerncentrales waren het gevolg. Deze catastrofe was een aanslag op de economie en de energie-infrastructuur. Het vermogen van het land om te dealen met humanitaire rampen werd hierdoor op de proef gesteld.

Taal
Japan kent maar één officiële taal en dat is Japans. Wel zijn er enkele dialecten die sterk verschillen van de standaardtaal. De talen van de Riukiu-eilanden in het uiterste westen van Japan zijn wel gerelateerd aan het Japans, maar worden beschouwd als een op zichzelf staande talengroep. Er is geen duidelijke relatie tussen Japans en andere talen. De grammatica vertoont nog de meeste overeenkomst met die van de Altaïsche taalfamilie, waartoe ook het Turks en Mongools behoort. Veel taalkundigen denken dat het Japans een heel vroeg afgesplitst lid is van deze groep en/of verwant is aan het Koreaans.

Officieel heeft Japans geen relatie met de Chinese taal, maar vanwege de samenwerking tussen beide landen in het verleden, heeft het Chinees wel enige invloed gehad. Dit is voornamelijk terug te zien in een flink aantal leenwoorden en in het schrift. Voordat het Chinese schrift werd overgenomen, was er in Japan helemaal geen schrift. Het Chinese schrift werd pas in de 6e eeuw, na de invoering van het boeddhisme, in gebruik genomen. Het Japans kent nu overigens verschillende schriften. Tegenwoordig is het Japans aangevuld met andere en met name Engelse leenwoorden. Zo is het woord ‘koohii’ (koffie) een zwerfwoord van Arabische herkomst dat via Nederlandse handelaren in de Japanse woordenschat is terechtgekomen. Andere Nederlandse leenwoorden in het Japans zijn biiru (bier), tarappu (trap), karan (kraan).

Het Japans is bekend om zijn representatieve sociale structuur met allerlei registers: het verschil van mannelijke en vrouwelijke variaties en de verschillende niveaus van rangen. De taal heeft drie taalniveaus: laag, gewoon en hoog. Laag gebruikt men tegenover sprekers van lagere rang, hoog tegenover hoger geplaatsten. Dus tegen collega’s spreekt men een ander type Japans dan tegenover een werkgever. Overigens is het Japans hierin niet uniek, zo kennen bijvoorbeeld ook het Javaans en het Soedanees een dergelijk onderscheid.