tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Nederlandse dialecten: Haags

  • Geplaatst door TVCN |
  • 18-02-2016

Net als Amsterdams, is plat Haags een dialect dat je vrijwel direct herkent wanneer je het hoort. Het is een stadsdialect dat door de autochtone ‘volksklasse’ van Den Haag wordt gesproken.

In tegenstelling tot het Amsterdams, is echt plats Haags vrij moeilijk verstaanbaar hoewel grammatica en syntaxis nauwelijks afwijken van het Standaardnederlands. De moeilijkheidsgraad zit 'm vooral in het fonetische karakter en in specifieke klanken. Toch heeft het Haags in de afgelopen decennia grote populariteit verworven.

Populariteit
Plat Haags is één van de populairste dialecten van Nederland. Het verwierf eind jaren '70 van de vorige eeuw landelijke bekendheid door de populaire Haagse typetjes Jacobse en Van Es, gespeeld door het duo Kees van Kooten en Wim de Bie. Ook cabaretiers Harrie Jekkers (u weet wel, van Oh, Oh, Den Haag) en Sjaak Bral (Marcel van der Heijden) hebben bijgedragen aan de populariteit van het Haags. En misschien kent u ook wel de stripreeks 'Haagse Harry', een strip over een werkloze relsupporter van ADO Den Haag die vreselijk grof in de mond is, altijd ruzie maakt met zijn vrouw Bianca, maar ondertussen een hart van goud heeft. Meer recent kreeg het Haags een boost door de docuseries 'Oh Oh Cherso', 'Barbie's Bruiloft' en 'Barbie's Baby'. Het succes van 'Oh Oh Cherso' heeft zelfs een ware stormloop veroorzaakt op de Haagse taalgids 'Ut Groen-Geile Boekie' (Het Groen-Gele Boekje. Groen en geel zijn de kleuren van Den Haag, red.) De humoristische taalgids, geschreven door Sjaak Bral, wijlen Marnix Rueb en Robert-Jan Rueb, is een tegenhanger van het Groene Boekje en werd in 1998 voor het eerst uitgegeven. Sindsdien zijn er meer dan 120.000 exemplaren verkocht, niet alleen in Den Haag maar door het hele land.

Haags herkennen
Er zijn twee keiharde vuistregels waaraan u het Haags kunt herkennen. Regel 1 is dat u de helft niet kunt verstaan. En voor regel 2 geldt: dat wat u wel verstaat, bestaat voor 90 procent uit een breed assortiment ziektes. Er is waarschijnlijk geen dialect in Nederland waarin zo veel met ziektes wordt gestrooid dan het Haags. Hoewel het niet bepaald vriendelijk overkomt, bedoelen de Hagenezen het overigens niet zo kwaad. Naast moeilijk te verstaan is Haags ook lastig te lezen voor niet-Hagenaars. Wie Haagse Harry of het Groen-Geile Boekie probeert te lezen, moet dit hardop doen om een beetje te begrijpen wat er staat.

Klanken
Zoals gezegd is plat Haags fonetisch en wijkt het in klanken af van Standaardnederlands. Typisch voor plat Haags is dat de ij en ei worden uitgesproken als è, bijvoorbeeld ongèn (ongein) of lèf (lijf). En wanneer een woord eindigt op een t na een andere medeklinker, dan kan de t vaak weggelaten worden. Een pondje gehakt wordt dan een pondjuh gehak en ruikt wordt rùik. En in sommige gevallen kan een t ook worden vervangen door een p, zoals komp in plaats van komt. Andere klankvervormingen zijn:

  • au en ou => âh: ik hâh van jâh (ik hou van jou)
  • auw en ouw => âh: klâh (klauw). Wanneer er een e op de w volgt, wordt de w niet weggelaten: blâhwe (blauwe)
  • er (aan het eind van een woord) => âh: trekkâh (trekker)
  • en (aan het eind van een woord) => uh: roestuh (roesten)
  • r (na een korte klank) => g: spogt (sport)
  • b => p: hep (heb)
  • ui => ùi: de klank blijft hetzelfde maar wordt kort en meer achter in de keel uitgesproken
  • oe => oeâh: broeâh (broer)
  • oe => korte o: mot (moet)

Typisch Haags
Tot slot nog een aantal typisch Haagse uitdrukkingen en woorden. Hagenezen zijn vooral erg goed in het verbasteren van Nederlandse spreekwoorden waarbij twee spreekwoorden samengevoegd worden zoals: 'iemand een aap op de mâh spelde' of 'van de hak opput dak springe'.

Ùitvretâh: politicus
Ut zal mèn amme reit roestuh: het kan me niets schelen
Besguìtstuìteâhr met sallûf: broodje bal met mayonaise
Me wèf mot bigge: mijn vrouw moet bevallen
Je eiguh darmflora en fâhna bekèkuh: naar het toilet gaan
Hè is lam: hij is dronken
Hè hep un tùin op z'n bùik: hij is dood
Bakkie pleur: kopje koffie
Megoâhl: achterlijk
Piswater: Heineken
Kniftig: gek zijn
Opuh ruggetjuh: frikandel speciaal
Vonketrekkâh: elektricien

Nog een laatste tip: op www.plathaags.nl is het mogelijk om woorden of stukjes tekst naar het Haags te vertalen!