tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Leidraad tolken en vertalen in strafzaken

  • Geplaatst door TVCN |
  • 16-02-2016

Het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) van de Rechtspraak heeft ingestemd met een leidraad op het gebied van tolken en vertalen in strafzaken. Onder de naam ‘Best practice vertolking en vertaling strafrechtspraak’ is een document samengesteld met handvatten voor iedereen die tijdens een strafproces met vertolking en vertaling te maken heeft.

Wanneer een verdachte in een strafzaak de taal waarin de procedure wordt gevoerd niet of onvoldoende beheerst, heeft hij recht op vertolking en vertaling om effectief deel te kunnen nemen aan het strafproces. De verdachte moet immers kunnen begrijpen van welk feit hij wordt verdacht en de mogelijkheid hebben zich daartegen te verdedigen. In Nederland is het zo geregeld dat als één van de partijen tijdens een terechtzitting of in de raadkamer de Nederlandse taal niet machtig is, de rechtbank een beëdigde tolk oproept. Dit recht is onder andere vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Dit geldt overigens uitsluitend voor strafzaken, voor civiele zaken moeten de partijen zelf voor een tolk zorgen. Daarnaast worden gerechtelijke stukken die zijn opgesteld in een vreemde taal, vertaald door een beëdigd vertaler. In oktober 2010 is een EU-richtlijn aangenomen door het Europees Parlement die minimumregels met betrekking tot het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures bevat.

Het moge duidelijk zijn dat tolken en vertalers een belangrijke rol spelen bij een eerlijk proces. Toch blijken die eerder opgestelde richtlijnen niet altijd voldoende te zijn. Recente ontwikkelingen in (Europese) wet- en regelgeving op het gebied van vertolking en vertaling in strafzaken en een kritisch artikel ‘De minachting voor de gerechtstolk’ in het Nederlands Juristenblad, waren aanleiding om te onderzoeken hoe tolken en vertalers hun rol binnen het strafproces beter kunnen vervullen. Het resultaat is het document ‘Best practice vertolking en vertaling strafrechtspraak’.

Dit document moet iedereen bewust maken van wat er nodig is voor een tolk of vertaler om zijn werk goed te kunnen uitvoeren. Er wordt aandacht besteed aan zowel de rol en verantwoordelijkheden van de tolk/vertaler als die van de rechter en andere deelnemers aan het strafproces. Ook wordt aandacht gevestigd op dat wat een tolk/vertaler nodig heeft om zijn of haar werkzaamheden naar behoren te kunnen verrichten. Met de best practice wordt beoogd bij te dragen aan bewustwording bij alle betrokkenen binnen het strafproces en verbetering van de kwaliteit van het strafproces. Het is niet een lijst met regels; het zijn handvatten aan de hand van voorbeelden die zich hebben bewezen in de praktijk.

In de best practice staat puntsgewijs beschreven wat bijvoorbeeld een rechter of bode kan doen om een tolk of vertaler te ondersteunen bij zijn werkzaamheden. Maar ook welke verantwoordelijkheden de tolken en vertalers zelf dragen. Zo is bijvoorbeeld omschreven of er één of meerdere tolken moeten worden opgeroepen als een zaak lang en complex is, welke informatie tolken voor aanvang van de zitting tot hun beschikking moeten hebben, en dat een tolk of vertaler een dienst weigert als hij vindt dat hij er niet geschikt voor is. Dit is echter maar een greep uit de vele tips die in het document worden beschreven.

Zo’n document komt natuurlijk niet zomaar tot stand. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met alle betrokken partijen als rechters, het OM, De Nederlandse Orde van Advocaten, het Bureau Wet beëdigde tolken en vertalers, het Kwaliteitsinstituut beëdigde tolken en vertalers, de Stichting Instituut van Gerechtstolken en -Vertalers (SIGV), het Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers (NGTV), de SIGV-vereniging en uiteraard tolken en vertalers zelf.

Volgens LOVS-voorzitter Geert Lycklama à Nijeholt hebben rechters, tolken en vertalers en alle andere procesdeelnemers profijt van deze best practice, en dat daarmee het recht op een eerlijk proces nog beter wordt gewaarborgd. “Als ultieme hoeder van een eerlijk proces heeft de rechter de plicht om na te gaan of dit soort bijstand nodig is, en of de kwaliteit van de tolkbijstand goed genoeg is”, benadrukt de voorzitter.

Het document ‘Best practice vertolking en vertaling strafrechtspraak’ kun u hier downloaden (PDF).

Bron: de Rechtspraak