tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Wat is een pidgintaal?

  • Geplaatst door TVCN |
  • 15-12-2016

Een pidgintaal is een vereenvoudigde taal die ontstaat als communicatiemiddel tussen twee of meer groepen die geen gemeenschappelijke taal hebben. Vaak heeft dit te maken met voormalige koloniën, waar de taal van de koloniserende macht, bijvoorbeeld Engels, zich vermengde met de oorspronkelijke taal van het gebied. Ook komt het voor in handelssituaties.

Een pidgintaal kan worden opgebouwd uit woorden, geluiden of lichaamstaal van meerdere andere talen of culturen. Het ontstaat meestal doordat een spreker zijn eigen taal vereenvoudigd uitspreekt in de hoop dat de ander hem dan beter zal verstaan. Dit kan bijvoorbeeld door de grammaticale regels van de ene taal toe te passen op de andere taal. Zo ontstaan bijvoorbeeld zinnen of zinsdelen met uitsluitend infinitieven, zoals 'long time no see'. Het wordt dan ook nog wel eens indianentaal genoemd.

Pidgintalen worden gekenmerkt door een gereduceerde woordenschat en relatief weinig syntactische regels. Om zinnen te maken zet men de zogenaamde inhoudswoorden achter elkaar. De volgorde van de woorden wordt meer bepaald door pragmatische, contextuele factoren dan door grammaticale regels.

Een pidgin is niet de moedertaal van een taalgemeenschap, maar wordt in plaats daarvan geleerd als tweede taal. De gebruikers hebben altijd een moedertaal ernaast. Als de volgende generaties in een meertalig gebied echter opgevoed worden in deze pidgintaal, ontwikkelt het zich tot een Creoolse taal. Andere voorbeelden van pidgins, maar niet gelimiteerd tot, zijn Afrikaans, Hawaïaanse pidgin, Russenorsk en Sabir.

Creools
Creoolse talen vertonen een aantal opvallende overeenkomsten in grammaticale structuur. De in pidgintalen grotendeels afwezige grammaticale systematiek is in creooltalen over het algemeen wel aanwezig. Creooltalen worden onder andere gesproken in voormalige Europese koloniën in bijna heel Afrika, Zuid-Amerika, het Caraïbische gebied, Zuidoost-Azië en in mindere mate Noord-Amerika. De woordenschat van de meeste creooltalen vertoont een grote overlap met de taal van de Europese kolonisator. Een aantal creoolse talen is mede gebaseerd op het Nederlands: het Negerhollands op de Amerikaanse Maagdeneilanden, Berbice-Nederlands en Skepi in Guyana en Petjoh in Indonesië. Overigens worden deze talen weinig of helemaal niet meer gesproken. Het Afrikaans in Zuid-Afrika heeft ook kenmerken van een Nederlandse creooltaal.

Afrikaans
Het Afrikaans is een dochtertaal van het Nederlands, ontstaan uit zeventiende-eeuwse Nederlandse dialecten toen de VOC voet aan de Zuid-Afrikaanse Kaap zette. De taal werd historisch Kaaps-Hollands genoemd. Waarschijnlijk is 90 tot 95 procent van de woordenschat van Nederlandse origine. Nederlands en Afrikaans zijn onderling verstaanbaar, hoewel het voor Nederlandstaligen gemakkelijker is om Afrikaans te verstaan dan omgekeerd. Afrikaans is naast het Nederlands ook beïnvloed door Portugees, Frans, Maleis, Bantoe-talen, Khoisan-talen en Engels, zowel grammaticaal als in woordenschat.

Hawaïaanse pidgin
Hoewel op Hawaï Engels en Hawaïaans de officiële talen zijn, wordt Hawaïaanse pidgin door veel bewoners gebruikt in alledaagse gesprekken. De pidgin is ontstaan als communicatievorm tussen Engelstalige ingezetenen en niet-Engels sprekende immigranten. Het verdrong een eerdere pidgin die op plantages werd gesproken. Naast Engels en Hawaïaans, is de pidgin beïnvloed door een groot aantal talen, waaronder Portugees, Kantonees, Japans, Filipijns en Koreaans en in mindere mate door Spaans.

Russenorsk
Russenorsk was een pidgintaal uit het noordelijke deel van Europa die Russische en Noorse taalelementen combineerde. Het werd gesproken in de 18e, 19e en het eerste deel van de 20e eeuw. De taal werd gecreëerd door Russische handelaren en Noorse vissers van Noord-Noorwegen en het Russisch schiereiland Kola. Het is een zeer interessante pidgintaal, omdat deze ver van gebieden waar nog andere pidgintalen bestonden gebruikt werd. Een belangrijk sociolinguïstisch feit is dat er geen sociale verschillen tussen de gebruikers bestonden. De Russische Revolutie bracht in 1917 een einde aan deze pidgintaal.

Sabir
Sabir was een pidgintaal die tussen de 11e en de 19e eeuw als lingua franca werd gebruikt in het Middellandse Zeegebied. Het werd ook wel de mediterrane lingua franca genoemd. De term lingua franca is hiervan afgeleid en is sindsdien algemeen aanvaard. Sabir bevat voornamelijk elementen uit het Latijn, Catalaans, Italiaans en Provençaals. Later kwamen er (met name in de omgeving van Barbarije) ook elementen uit het Spaans, Portugees, Frans, Grieks en Arabisch bij. De pidgin werd voornamelijk gebruikt als handelstaal en taal van de diplomatie in het vroegmoderne Midden-Oosten. Ook was het de taal van slaven in de badhuizen, Barbarijnse zeerovers en Europeanen in het prekoloniale Algiers.

Overigens is de oorsprong van het woord pidgin onduidelijk. Pidgin verscheen voor het eerst in druk in 1850. De meest geaccepteerde etymologie is dat het afstamt van de Chinese verbasterde uitspraak van het Engelse woord 'business'. Een andere etymologie is het Engelse 'pigeon' (duif), omdat deze vogel toen moderne communicatiemiddelen nog niet bestonden werd gebruikt om korte geschreven berichten te vervoeren.