tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Thuiszorg in andere culturen

  • Geplaatst door TVCN |
  • 14-01-2016

Iedereen in Nederland heeft recht op zorg. Het aantal immigranten en vluchtelingen groeit enorm, en wanneer zij eenmaal statushouder zijn, kunnen zij dezelfde zorg aanvragen als autochtonen. Zorgverleners, bijvoorbeeld in de thuiszorg, krijgen dan ook steeds meer te maken met andere culturen en een taalbarrière. En dat vraagt om een andere aanpak.

Thuiszorg
Niet-westerse allochtonen gaan vaker naar de huisarts en het ziekenhuis dan autochtonen. Als het echter om thuiszorg gaat, maken zij daar juist minder gebruik van. Dit komt omdat allochtonen in de eerste plaats te weinig weten over de beschikbare voorzieningen. Maar ook omdat veel zorgverleners onvoldoende kennis hebben van interculturele hulpverlening. Specifieke kennis over bepaalde culturele gewoonten en gebruiken is niet altijd aanwezig en daarom willen cliënten soms liever geen thuishulp. Daarnaast is een taalbarrière vaak een oorzaak om geen hulp te vragen. Ook bestaat er in bepaalde culturen een soort gêne als het gaat om een hulpvraag. De angst gezichtsverlies te lijden binnen de gemeenschap speelt vaak een grote rol als ‘buitenstaanders’ ingeschakeld moeten worden voor verzorging.

Mantelzorg
Naast het bovenstaande, is er nog een reden waarom niet-westerse allochtonen vaak geen thuiszorg aanvragen. In sommige culturen is het namelijk heel gewoon dat de familie voor een patiënt zorgt (mantelzorg). Zo is bijvoorbeeld driekwart van de Marokkanen van mening dat hun kinderen voor hen moeten zorgen als zij op leeftijd zijn. Ook Turkse ouderen hebben een voorkeur voor familiezorg, echter wel wat minder uitgesproken dan Marokkanen.

Wanneer iemand ziek wordt en thuis verzorgd moet worden, kan het zomaar zijn dat een dochter direct stopt met werken of haar studie laat vallen om voor de zieke ouder te zorgen. Nou is dit voor huishoudelijk werk niet zo’n probleem, maar als het gaat om verpleegkundige of lichamelijk zorg, dan is professionele zorg toch echt beter. Bepaalde lichamelijk zorg wordt echter ook vaak door een familielid gedaan en ook dit heeft meestal met een culturele achtergrond te maken. Mensen stellen zich liever niet letterlijk bloot aan een vreemde omdat naaktheid een schaamtevolle situatie is.

Inleven in de cultuur
Wordt thuiszorg eenmaal wel ingeschakeld omdat het niet anders kan, vaak op last van een behandelend arts, dan is het wenselijk dat verzorgenden, of dat nou een verpleegkundige of een huishoudelijke hulp is, zich inleven in de cliënt en zijn of haar cultuur. De wensen en behoeften van allochtone zorgbehoevenden zijn in sommige opzichten anders dan die van autochtone Nederlanders. Worden de werkzaamheden niet afgestemd met de wensen van de cliënt, dan is de kans groot dat een zorgverlener al snel niet meer gewenst is.

Een Nederlandse zorgverlener wil graag alles plannen en werkzaamheden op zijn of haar eigen manier uitvoeren naar normen en protocollen zoals die geleerd zijn. Echter leeft men in bepaalde culturen juist met de dag en hebben zij hun eigen opvattingen over hoe bepaalde dingen moeten worden uitgevoerd. Dat kan om iets simpels gaan als hoe iets schoongemaakt moet worden, maar ook over de manier van wassen. Zo worden sommige mensen liever gewoon gewassen met een teiltje water en een washandje in plaats van dat zij onder de douche worden gezet. Maar ook iets heel simpels als het dragen van schoenen in huis is iets om rekening mee te houden. In islamitische culturen, zoals bij Turken en Marokkanen, worden binnenshuis meestal geen schoenen gedragen. Zeker wanneer er tapijten of vaste vloerbedekking ligt. Het is een teken van respect om dan een paar sloffen mee te nemen en te dragen. Een ander teken van respect is om enkele standaard woordjes of zinnetjes in de taal van de cliënt te leren, zoals goedemorgen, hoe gaat het met u, etc. Dit wordt absoluut gewaardeerd!

Naderende dood
Een ander cultureel verschil is het praten over de naderende dood wanneer een cliënt terminaal is. Wij vinden het heel normaal om daarover te praten, terwijl veel niet-westerse allochtonen dit juist ongepast en zielig vinden. Dat wil niet zeggen dat de cliënt helemaal niet moet worden voorbereid, het is een kwestie van de juiste aanpak op een zorgvuldige manier. Het is belangrijk het juiste moment te kiezen. Zo is het vaak beter om eerst de persoon aan te spreken die informeel het leiderschap binnen de familie vervult. Daarbij moet er rustig de tijd voor worden genomen en het is niet wenselijk wanneer er veel mensen aanwezig zijn want dat zorgt voor teveel onrust, in sommige culturen op het hysterische af.

Overlijden
Is een islamitische cliënt eenmaal overleden en bent u als zorgverlener aanwezig, dan is het goed om te weten dat het een islamitische gewoonte is de overledene met het gezicht naar Mekka te leggen en direct de ogen te sluiten. Vervolgens volgt er een rituele wassing met veel water door mensen uit de gemeenschap. Meestal wordt het lichaam dan drie keer gewassen. Gaat het om een vrouw en heeft zij lang haar, dan kan het zijn dat haar haren in drie vlechten worden gebonden. Verder krijgt de overledene een lijkwade aan die het hele lichaam bedekt en er mogen alleen maar goede dingen over de overledene worden gezegd. Ook wordt er gebeden voor het welzijn van de overledene in het hiernamaals. Opbaren gebeurt niet in islamitische culturen en begraven moet het liefst binnen 24 uur.

Taalbarrière
Zoals eerder genoemd, is een taalbarrière vaak ook een struikelblok voor goede communicatie tussen cliënt en zorgverlener. Wanneer partijen elkaar niet goed begrijpen, kan dit de juiste zorgverlening flink in de weg staan. Dit kan zelfs tot grote gezondheidsrisico’s leiden. Familieleden, vrienden of kennissen worden vaak ingezet als informele tolk maar dit is in veel gevallen niet wenselijk omdat dit risico’s met zich meedraagt. Zo bestaat het risico dat de ‘tolk’ mogelijk niet de juiste informatie doorgeeft of dat hij zich met de inhoud van het gesprek gaat bemoeien in plaats van zich te gedragen als tolk. Informele tolken hebben vaak de neiging hun vaardigheden op dit gebied te overschatten en hun tekortkomingen te onderschatten. Ze willen behulpzaam zijn en denken vaak dat welke vertolking dan ook beter is dan geen vertolking. Niets is echter minder waar. Een slechte of gedeeltelijke vertolking kan erger zijn dan geen vertolking omdat mensen vaak handelen op basis van onjuiste of onvolledige informatie.

Tolken op afstand
In veel situaties is het dan ook wenselijk een professionele tolk in te schakelen. En dat kan heel simpel via onze telefonische tolkdienst die 24/7 bereikbaar is. Meer het kan zelfs nog beter! Voor zorgverleners is het nu ook mogelijk om een videotolkgesprek te voeren via een smartphone, tablet of computer. Dit maakt de communicatie tussen cliënt en zorgverlener nog persoonlijker. Recent heeft het eerste videotolkgesprek plaatsgevonden tot grote tevredenheid van betrokken partijen. In dit geval ging het om kraamzorg, maar dat is uiteraard ook een vorm van thuiszorg. Het ging om een intakegesprek tussen een kraamverzorgende en een hoogzwangere Syrische vrouw. De reacties n.a.v. het gesprek waren vanuit alle kanten lovend. De kraamverzorgende gaf aan dat zij “de hele middag met een glimlach van oor tot oor” heeft rondgelopen en de Syrische vrouw was verguld van het feit dat ze in haar eigen taal bijgestaan kon worden. Zij gaf aan het gesprek als zeer positief te hebben ervaren. Ook de vrouwelijke tolk gaf aan dit een zeer prettige manier van communiceren te vinden.

Het voordeel van het werken met een tolk, telefonisch of via beeld, is dat niet alleen een taalbarrière wordt beslecht, maar dat de tolk ook de cultuur van de allochtone persoon kent. De tolk kan dan naast zijn of haar vertalende functie ook te hulp schieten wanneer er onbegrip tussen partijen is wegens cultuurverschillen. Tijdens een videogesprek is dit nog gemakkelijker omdat de tolk kan observeren en de aanwijzingen van de zorgverlener direct kan vertalen.

Wilt u meer informatie over onze videotolkdienst, neem dan gerust contact met ons op. Een video over onze tolkdienstverlening kunt u hier bekijken.

Ook nuttig om te lezen: