tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

‘Geheimtaal’ van gibbons ontcijferd

  • Geplaatst door TVCN |
  • 9-04-2015

Wetenschappers van de Universiteit van Durham in Groot-Brittannië hebben voor het eerst ontdekt dat gibbons een ‘geheimtaal’ hebben die ‘woorden’ voor dieren bevat, zoals luipaarden en arenden. De ontdekking werpt licht op de evolutie van de menselijke spraak.

Lar gibbons (withandgibbons) staan bekend om hun luide gezang, maar ze kunnen ook een aantal zachtere klanken produceren, die bekend staan als ‘hoe-geluiden’. Dit zijn een soort fluisteringen. De apen maken 450 onderscheidende ‘hoe-geluiden’ als reactie op bepaalde gebeurtenissen of de aanwezigheid van roofdieren.

Hoewel wetenschappers al sinds de jaren ’40 afweten van deze fluisteringen, zijn ze zo stil dat het voor het menselijk oor moeilijk was onderscheid te maken tussen de geluiden of om ze zelfs op te nemen zodat ze konden worden geanalyseerd. Maar door gevoelige opnameapparatuur die nu voorhanden is, konden de onderzoekers voor het eerst het gefluister monitoren. Het gaf hen een verbazingwekkend inzicht in de geavanceerde communicatie van gibbons.

De apen maken specifieke geluiden bij het foerageren of het tegenkomen van buren en ze kunnen zelfs onderscheid maken tussen verschillende roofdieren. Ze maken dan waarschuwingsgeluiden wanneer een bepaald dier te dichtbij komt. De gibbons kunnen hun geluiden zelfs buiten het gehoorbereik van hun predatoren houden waardoor ze in staat zijn het gevaar te communiceren zonder dat ze door hun vijanden worden gehoord.

De onderzoekers observeerden bijna vier maanden lang gibbon groepen in en rond de bossen in het noordoosten van Thailand. Ze volgden de dieren van ’s ochtends vroeg tot het moment dat ze ’s avonds hun slaaplekjes in de bomen hadden gevonden. Ondertussen werden alle ‘hoe-geluiden’ opgenomen en werd er genoteerd in welke situaties de primaten een bepaald geluid maakten. Van alle opnames werden uiteindelijk meer dan 450 geluiden geanalyseerd met een computer om verbanden te vinden tussen audiopatronen en de context waarin ze werden opgenomen.

Het team ontdekte dat er verschillende roepgeluiden waren voor een reeks roofdieren, inclusief luipaarden, tijgers, pythons en adelaars. Men ontdekte zelfs onderscheid in fluisteringen voor verschillende soorten vogels, zelfs wanneer die vogels fysiek vrij gelijk waren, zoals de oehoe en de slangadelaar. De roepgeluiden voor vogels zijn ook de stilste, onder de 1 khz, waardoor ze amper hoorbaar zijn voor roofvogels. Geluiden voor de tijger en het luipaard waren vergelijkbaar, wat erop wijst dat de gibbons deze twee roofdieren ervaren als behorend tot dezelfde ‘grote kat’-klasse.

Hoofdonderzoeker Dr. Esther Clarke verklaart: “Deze dieren zijn buitengewoon vocale wezens en geven ons de zeldzame kans om de evolutie van complexe vocale communicatie van niet-menselijke primaten te bestuderen.” Ze vervolgt: “In de toekomst kan gibbon communicatie veel onthullen over de processen die vocale communicatie vormen. Omdat het om apen gaat, zijn ze mogelijk onze beste hoop op het herleiden van de evolutie van menselijke spraak.”

De bevindingen zijn gepubliceerd in het tijdschrift BMC Evolutionary Biology.