tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Sterft het Grunnegs uit?

  • Geplaatst door TVCN |
  • 5-03-2015

De winnaars van de Streektaalprijs 2014 van het Dagblad van het Noorden, Bert Hadders (musicus) en Chris Kiel (Neerlandicus), denken dat het Gronings over twintig à dertig jaar niet meer wordt gesproken. ‘Onzin’, zegt Siemon Reker, hoogleraar Groninger taal en cultuur.

Volgens Hadders en Kiel is het Gronings een uitstervende taal. “Er zijn weinig mensen die hun kinderen nog Gronings leren”, zegt winnaar Bert Hadders op de website van RTV Noord. Mede-winnaar Chris Kiel is het daarmee eens: “Dan is het Gronings net als het Latijn of Gotisch. Die talen zijn dood.” Kiel voegt toe: “Ik hoop dat het langer duurt, maar ik ben bang dat het alleen een cultureel grapje is.” Kiel groeide op met het Westerwolds, een dialect dat nagenoeg verdwenen is.

Hoogleraar Groninger taal en cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen, Siemon Reker, is het echter niet eens met de beweringen van Hadder en Kiel. Op de website van de RUG erkent Reker dat het dodelijk is voor een taal wanneer ouders voor hun kinderen overgaan op een andere taal en hij voorziet een afname van het aantal mensen dat de Groningse taal machtig is. Maar dat het Gronings op zo’n korte termijn zal uitsterven, ontkent hij ten stelligste. Reker geeft in zijn blog aan dat het Nederlands net zo goed kan uitsterven wanneer ouders overgaan op een andere taal. De hoogleraar heeft echter een theorie waaruit blijkt dat het wat hem betreft niet zo’n vaart zal lopen.

Ooit werd door een Friese collega van Reker voorspeld dat het Fries zou verdwijnen. Voorspellers van een generatie geleden en allen rond de 60 jaar, voorspelden dat het nog maar een jaar of 25 zou duren. Het Fries is echter nog steeds een uiterst levende taal.

Reker past deze theorie toe op het Gronings. Hij nam als basis het onderzoeksproject Vroag&Antwoord van de RUG, met 2.100 respondenten. Theoretisch gaat hij uit van een levensverwachting van 80 jaar. Over 25 jaar is het 2040. Wanneer daar 80 jaar van wordt afgetrokken, moeten we kijken naar 1960 als geboortejaar. Hoeveel van die 2.100 zijn van 1960 of later? Een kleine 700.

In totaal zijn er zo’n 600.000 Groningers, die niet allemaal Gronings spreken. Reker neemt voorzichtig aan dat de helft, 300.000, wel Gronings spreekt (Groningers buiten de provincie niet meegeteld). De 2.100 respondenten staan dus voor 300.000 sprekers, elke spreker voor een kleine 150 mensen in de werkelijkheid. Als alles normaal verloopt, zijn er in 2040 dus nog ongeveer 100.000 sprekers van het Gronings. De kans dat het Gronings in het jaar 2040 gelijk staat aan een dode taal als Latijn, Gotisch of Sanskriet is dus nihil volgens Reker.

Hadders en Kiel geven overigens wel toe dat er op dit moment een opleving is van de streektaal. “Mensen die het nog spreken, gebruiken het steeds meer”, meent Hadders. “We hoeven ons er niet meer voor te schamen.”