tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Zwangerschap en kraamtijd in andere culturen

  • Geplaatst door TVCN |
  • 22-12-2015

Met het groeiende aantal immigranten en vluchtelingen, krijgen verloskundigen en kraamverzorgenden steeds meer te maken met andere culturen. Zorgverleners krijgen dan niet alleen te maken met een taalbarrière, maar ook met allerlei gebruiken die per cultuur verschillen. Het is voor zorgverleners dan ook handig om te weten wat in bepaalde culturen normaal is.

Lang niet overal worden regelmatige bezoekjes aan een verloskundige gebracht (vaak een kwestie van afstand of geld) en professionele kraamzorg is in veel culturen zelfs helemaal niet bekend. Zwangerschapszorg voor, tijdens en na de bevalling is bij ons heel normaal en wordt bovendien vergoed door de zorgverzekering. Allochtone vrouwen weten doorgaans niet welke hulp ze hier kunnen vragen en als hulp eenmaal geboden wordt dan nog is dit vaak vreemd voor hen. In bepaalde culturen gaan vrouwen zelfs met hun zwangerschap om als een ziekte en liggen ze hele dagen in bed, terwijl wij bij een gezonde zwangerschap gewoon ons leven leiden met enkele restricties. Verloskundigen en kraamverzorgenden kunnen dus met situaties te maken krijgen die zij en de zwangere vrouw uit een andere cultuur niet gewend zijn en dat kan samen met de taalbarrière voor belemmering zorgen in de zorg die zij moeten en willen verlenen.

Zwangerschap
In Nederland zijn we gewend om de komst van een kindje tot in de puntjes voor te bereiden. We kunnen niet wachten tot de eerste twaalf weken voorbij zijn zodat we iedereen kunnen vertellen dat er een baby op komst is en alles kunnen gaan plannen. In veel culturen wordt de komst van een baby echter amper voorbereid, vaak uit het besef dat het mis kan gaan en omdat men de aandacht van kwade geesten niet op de ongeborene wil vestigen.

Zo vertellen vrouwen in Panama niet hoe lang zij zwanger zijn. Zij geloven dat het vertellen van deze informatie het risico op een lelijk kindje of complicaties tijdens de bevalling veroorzaakt. Cubaanse vrouwen zullen uit argwaan en bijgeloof nooit hun buik laten aanraken door iemand die zij niet kennen of vertrouwen.

Allochtone vrouwen komen vaak pas veel later dan Nederlandse vrouwen op zwangerschapscontrole. In veel culturen wordt de zwangerschap namelijk pas bekend gemaakt na de vierde maand omdat men denkt dat het tot die tijd nog gemakkelijk mis kan gaan.

Bij ons is het bekend dat een zwangere vrouw helemaal niet voor twee hoeft te eten. Zij moet gewoon, normaal en gezond eten met enkele restricties. In veel niet-westerse culturen wordt daar echter anders over gedacht. Soms krijgen vrouwen compleet andere voedingsvoorschriften en in bepaalde culturen bestaat de overtuiging dat een zwangere vrouw echt voor twee moet eten met alle extra kilo’s als gevolg. Het is dan ook bijna altijd de familie die daarvoor zorgt. Voor een verloskundige hier een pittige taak om de vrouwen te overtuigen van een echt goed voedingsadvies.

Bevalling
In Nederland vinden wij het heel normaal dat wij door een verloskundige worden begeleid tijdens de zwangerschap en de bevalling. In veel niet-westerse culturen zijn zij echter niet bekend met de functie en bekwaamheden van de Nederlandse verloskundige. Zo kan het zijn dat zij de voorkeur geven aan een gynaecoloog of juist een onopgeleide vroedvrouw.

In veel culturen wordt de bevalling gedaan door een vroedvrouw. Vaak een niet medisch opgeleide vrouw uit de eigen kring met veel ervaring en die zelf kinderen heeft gebaard. Ter ondersteuning van de vroedvrouw zijn er vaak nog andere vrouwen aanwezig, zoals moeder, schoonmoeder en zus(sen). Echtgenoten zijn in veel culturen doorgaans niet bij de bevalling aanwezig. Wat vaak achteraf voor veel onbegrip kan zorgen omdat de man totaal niet weet wat zijn vrouw heeft moeten doorstaan.

Wanneer de mogelijkheid er is, zoals in ons land, zullen veel niet-westerse vrouwen uit een gevoel van veiligheid liever in het ziekenhuis willen bevallen dan thuis. Echter wordt de psychologische begeleiding van de traditionele vroedvrouw vaak wel gemist bij de westerse bevalling in het ziekenhuis. Daarnaast hebben veel islamitische vrouwen nog een schaamtegevoel tegenover mannelijke hulpverleners en kunnen zij mogelijk vragen om enkel vrouwelijke hulp. De wens voor het ziekenhuis moet zeker in acht worden genomen bij vrouwen uit Oost- en West-Afrika, Egypte, Jemen en Noord-Irak. De kans is namelijk groot dat deze vrouwen zijn besneden en dit kan tot problemen leiden bij de bevalling.

Verloskundigen moeten er ook niet van opkijken wanneer een vrouw niet wil gaan liggen tijdens de bevalling. Bij ons is een horizontale of iets diagonale houding gebruikelijk, maar in veel culturen is het traditioneel gebruikelijk om vanuit een verticale houding te baren. De zwaartekracht kan er in de verticale positie namelijk voor zorgen dat de bevalling sneller gaat.

Kraamperiode
Zoals gezegd is professionele kraamzorg minder of helemaal niet bekend onder niet-westerse allochtone vrouwen. Meestal worden zij in de kraamtijd geholpen door vrouwen uit de familie, zoals moeder, schoonmoeder en zus(sen). Ook hier in Nederland wordt door allochtone vrouwen vaak de voorkeur gegeven aan familie vanwege de taalbarrière en het cultuurverschil met een Nederlandse kraamhulp.

In een aantal culturen is het heel gewoon dat de kersverse moeder een tijdje binnen blijft, vaak zelfs verplicht. Vrouwen uit India moeten bijvoorbeeld 45 dagen verplicht binnenshuis blijven en wordt gedurende die tijd alles geregeld door familie, inclusief het eten. Ook in China, Panama en El Salvador blijven vrouwen een tijdje thuis. In China een maand en in de andere twee landen 40 dagen. De familie zorgt voor alle huishoudelijke taken zodat de moeder kan herstellen en zich kan focussen op de verzorging van de baby. In Panama en El Salvador wordt het huishouden en koken meestal door de schoonmoeder verzorgd.

Terwijl bij ons de deur open gaat voor kraambezoek, wordt de baby in veel culturen de eerste acht dagen juist afgeschermd voor bezoek. Dit heeft o.a. te maken met het feit dat een pasgeborene pas op de achtste dag als levend beschouwd wordt (Koran, Bijbel). Vaak krijgt de baby dan ook pas op de achtste dag de naam. Hoewel dat hier sneller moet omdat men verplicht is binnen drie dagen na de geboorte aangifte te doen. Binnen de Joodse gemeenschap is het bovendien traditie dat een jongetje op de achtste dag na zijn geboorte wordt besneden.

In islamitische landen krijgen baby’s direct na de geboorte in het ene oor de azan (oproep tot het gebed) gefluisterd (vaak door de vader) en in het andere oor de sjahada (de islamitische getuigenis), zodat de eerste woorden die een baby hoort over Allah gaan.

Een kraamverzorgende hoeft er ook niet raar van op te kijken dat een Chinese vrouw zich volgens een oude traditie tot een maand na de bevalling niet wil wassen omdat wordt geloofd dat tijdens de bevalling alle poriën van het lichaam open gaan staan en pas na een maand weer dicht gaan. Wel mag de vrouw als zij dat wil na twee weken een kruidenbad nemen. Ook een raam openzetten mag niet altijd omdat water en wind gevaarlijk invloeden zouden hebben op de kraamtijd. Ook bij Indonesische vrouwen kan dit voorkomen.

Hoewel borstvoeding in heel veel culturen heel normaal is, het schept immers een band tussen moeder en kind en kost niets, is flesvoeding inmiddels enorm in opmars in niet-westerse culturen, zoals in China. Maar ook onder islamitische vrouwen. De islam heeft een grote voorkeur voor borstvoeding, echter mag een vrouw zich in het openbaar niet blootgeven. Daarom geven steeds meer islamitische vrouwen de voorkeur aan flesvoeding zodat zij kunnen blijven meedoen aan het openbare leven. In sommige culturen komt het voor dat de eerste moedermelk wordt weggegooid, bijvoorbeeld in Zuid-Amerika, omdat het colostrum schadelijk zou zijn voor het kind. Borstvoeding wordt dan vanaf de tweede dag pas gegeven.

Hulp op afstand
Zoals eerder genoemd, is de taalbarrière tussen de zorgverleners en zwangere vrouwen en kersverse moeders een groot probleem omdat dit de juiste zorgverlening flink in de weg kan staan. Daar zijn echter simpele oplossingen voor, zoals onze telefonische tolkdienst die altijd 24/7 bereikbaar is. Maar er is meer!

Voor zorgverleners, en dus ook verloskundigen en kraamverzorgenden, is het mogelijk om een videotolkgesprek te voeren. Het eerste videotolkgesprek heeft onlangs plaatsgevonden tijdens een intakegesprek tussen een kraamverzorgende en een hoogzwangere Syrische vrouw. De reacties n.a.v. het gesprek waren vanuit alle kanten lovend. De kraamverzorgende gaf aan dat zij “de hele middag met een glimlach van oor tot oor” heeft rondgelopen en de Syrische vrouw was verguld van het feit dat ze in haar eigen taal bijgestaan kon worden. Zij gaf aan het gesprek als zeer positief te hebben ervaren. Ook de vrouwelijke tolk gaf aan dit een zeer prettige manier van communiceren te vinden.

Het voordeel van het werken met een tolk, telefonisch of via beeld, is dat niet alleen een taalbarrière wordt beslecht, maar dat de tolk ook de cultuur van de niet-Nederlands sprekende persoon kent. De tolk kan dan naast zijn of haar vertalende functie ook te hulp schieten wanneer er onbegrip tussen partijen is wegens cultuurverschillen. Tijdens een videogesprek is dit nog gemakkelijker omdat de tolk kan observeren en de aanwijzingen van de zorgverlener direct kan vertalen.

Wilt u meer informatie over onze videotolkdienst, neem dan gerust contact met ons op. Een video over onze tolkdienstverlening kunt u hier bekijken.

Lees ook: Non-verbale communicatie in verschillende culturen