tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Optimalisering ziekenhuiszorg voor migranten

  • Geplaatst door TVCN |
  • 8-04-2014

ZonMw (samenwerkingsverband van Zorg-onderzoek Nederland (ZON) en Medische wetenschappen (Mw) en Pharos (expertisecentrum gezondheidsverschillen) hebben aan de hand van een tweetal businesscases onderzoek gedaan naar welke verbeteringen denkbaar zijn in de ziekenhuiszorg voor migranten en wat daarvan de mogelijke opbrengst is. Uit het onderzoek komt naar voren dat het verbeteren van kennis en zelfmanagement bij de patiënt kosten bespaart. Verbeteringen zijn goed mogelijk en minder complex dan men vaak aanneemt. Zo wordt de inzet van tolken als voorbeeld genoemd van interventies die kunnen bijdragen aan de verbetering van ziekenhuiszorg voor migranten.

Ziekenhuizen zoeken steeds naar innovaties die de kwaliteit en effectiviteit van zorg verhogen en kosten verlagen. 20 procent van de patiënten in Nederland heeft een migrantenachtergrond, van wie meer dan de helft van niet-westerse afkomst is. Deze groep patiënten scoort systematisch lager op kwaliteit en doelmatigheid van zorg en patiënttevredenheid. Bij deze groep patiënten kan met relatief weinig investering verbetering bereikt worden in de resultaten van ziekenhuizen. Veel ziekenhuizen zijn hier al mee bezig. In de kern gaat het daarbij om patiëntgerichte zorg die aandacht heeft voor en inspeelt op de specifieke kenmerken en context van de individuele patiënt.

Ervaringen in onder andere de Verenigde Staten laten zien dat zo'n benadering leidt tot betere uitkomsten. Eén en ander is voor ZonMw (Programma Winst door Verschil) en Pharos aanleiding geweest om via een tweetal businesscases inzichtelijk te maken welke verbeteringen denkbaar zijn in de ziekenhuiszorg voor migranten en wat daarvan de mogelijke opbrengst is.

Aard en omvang van de problematiek
Een lage sociaaleconomische status, laaggeletterdheid en een migrantenachtergrond zijn risicofactoren voor slechtere uitkomsten van zorg, hogere zorgkosten en lagere patiënttevredenheid. Van de niet-westerse migranten in Nederland is 30 procent laaggeletterd. Uit diverse nationale en internationale onderzoeken blijkt dat migranten en laaggeletterden een minder goede gezondheid hebben. Mensen met een niet-westerse achtergrond hebben 22 procent meer chronische aandoeningen, onder andere twee- tot viermaal vaker diabetes. Daarnaast hebben laaggeletterden zesmaal vaker cardiovasculaire aandoeningen en hebben migranten een grotere kans op minder goede uitkomsten en lagere kwaliteit van zorg. Zo hebben zij meer complicaties bij cardiovasculaire aandoeningen en diabetes, meer vermijdbare sterfte en slechtere uitkomsten van zorg bij kanker. Onder laaggeletterden en migranten komen ook meer 'adverse events' voor, dat wil zeggen incidenten waarbij de patiëntveiligheid in het geding is, zoals complicaties van behandeling. Tevens is er bij hen sprake van hogere doodgeboorte en overlijden van baby's in de eerste zeven dagen na de geboorte (perinatale sterfte) en ernstige complicaties bij de moeder tijdens zwangerschap, bevalling of kraambed (maternale morbiditeit).

Bij laaggeletterden en migranten is sprake van ander en minder doelmatig gebruik van zorg. Zo doen zij minder vaak mee aan preventieve activiteiten, zoals het bevolkingsonderzoek. Niet-westerse migranten met diabetes bezoeken tweemaal zo vaak de polikliniek en het percentage zelfverwijzers op de spoedeisende eerste hulp (SEH) onder deze groep is erg hoog. Daarnaast bezoeken migranten gemiddeld 30 procent vaker de huisarts dan autochtone Nederlanders. Uit de schaars beschikbare onderzoeken komt naar voren dat migranten over het algemeen minder tevreden zijn over de zorg dan andere patiënten. Zij zijn met name ontevreden over de bejegening en de communicatie, de beperkte consulttijd en de voorlichting.

Twee businesscases
In twee businesscases, ligduur en heropnames en diabeteszorg, is uitgewerkt hoe ziekenhuiszorg voor migranten verbeterd kan worden. Hierin wordt aannemelijk gemaakt dat met relatief goedkope interventies winst geboekt kan worden op de kwaliteit en uitkomsten van zorg en tegelijkertijd een kostenbesparing kan worden gerealiseerd.

Businesscase: ligduur en heropnames
Bij niet-westerse migranten is vaak sprake van een langere ligduur en blijkt dat er onder deze groep meer heropnames plaatsvinden. Een interventie voor een verbeterde ontslagprocedure die ontwikkeld is in de Verenigde Staten bleek het aantal heropnames sterk terug te dringen. De interventie bestaat uit verbeteren van kennis en zelfmanagement bij de patiënt, inzet van speciaal getrainde verpleegkundigen, follow-up van de patiënt na ontslag en betere overdracht naar de huisarts. De interventie vraagt om een investering van 552.500 euro over vijf jaar, maar kan een groot stadsziekenhuis met 50 procent niet-westerse migranten over die zelfde periode 6,5 miljoen euro aan kostenbesparing opleveren.

Businesscase: diabeteszorg
Migranten hebben twee tot vier keer zo vaak diabetes als andere Nederlanders, de uitkomsten van zorg bij deze groep zijn slechter, terwijl zij meer beroep doen op de zorg. Een combinatie van interventies (versterking zelfmanagement, vergroting van kennis, individueel actieplan, aanpassen voorlichtingsmateriaal) kan leiden tot effectievere diabeteszorg voor migranten. Voor een groot stadsziekenhuis met 50 procent niet-westerse migranten levert een investering in deze interventies van 550.000 euro over vijf jaar een netto besparing op van ruim 1,25 miljoen euro. Daarnaast kan de investering leiden tot een gezondheidswinst in QALY's (quality-adjusted life year), uit te drukken in 3 miljoen euro in vijf jaar en een toename van arbeidsparticipatie van de betrokken patiënten.

Conclusie
Beide casussen maken duidelijk dat het mogelijk is ongewenste verschillen in ziekenhuiszorg voor migranten terug te dringen. De investeringen zijn relatief eenvoudig en niet heel kostbaar. De opbrengst voor kwaliteit en uitkomsten van zorg, kostenbesparing en patiënttevredenheid is zeker de moeite waard. Dat geldt ook voor wat in feite het belangrijkste is: de verbetering van de kwaliteit van leven van betrokken patiënten.

Tot slot
In het onderzoeksrapport is een uitgebreide lijst van voorbeelden van interventies opgenomen die kunnen bijdragen aan de verbetering van ziekenhuiszorg voor migranten, onderverdeeld in twee groepen. De eerste groep behelst interventies voor patiënten, gericht op verbeteren van kennis over ziekte en gezondheidszorg, zelfmanagement en therapietrouw. De tweede groep behelst interventies voor zorgverleners, gericht op verbeteren van kennis over etnische en sociaaleconomische gezondheidsverschillen en op verbeteren van communicatie met (laaggeletterde) migranten, waaronder de inzet van professionele tolken.

Het volledige onderzoeksrapport kunt u hier downloaden.