tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Taal beïnvloedt morele beoordeling

  • Geplaatst door TVCN |
  • 29-04-2014

Wanneer personen een moreel dilemma moeten beoordelen, zou je verwachten dat zij dat op dezelfde manier doen ongeacht de taal die wordt gebruikt om het probleem te begrijpen. Onderzoek suggereert echter dat dit niet het geval is. Wetenschappelijk bewijs ondersteunt de conclusie dat mensen eerder utilitaire beslissingen maken wanneer zij een probleem overwegen in een vreemde taal.

Een groep mensen kreeg een variant op een klassiek moreel dilemma voorgelegd. In dit experiment werd men gevraagd zich voor te stellen op een voetbrug te staan die over een spoorbaan loopt. Op die spoorbaan komt een onbestuurbare trein aandenderen richting een groep van vijf hulpeloze mensen. Het is mogelijk om deze mensen te redden door een groter persoon van de brug en voor de trein te duwen. De grotere persoon zal het zeker niet overleven, maar de vijf andere personen zullen worden gered. Veel mensen worstelen met dit dilemma. Aan de ene kant is het offeren van een leven om vijf anderen te redden voor het 'grote goed'. Aan de andere kant is iemand van een brug duwen met overlijden als gevolg in strijd met de morele leidraad tegen doden.

Om de invloed die verschillende talen hebben op iemands morele oordeel te kunnen begrijpen, legden de onderzoekers dit dilemma voor aan de participanten in hun moedertaal en in een vreemde taal die zij beheersen. Zo werden mensen met Engels als moedertaal die ook Spaans kunnen spreken gevraagd het scenario te lezen en te antwoorden in Engels of Spaans. De onderzoekers evalueerden ook Koreaans en Engels sprekenden uit Korea, Engels en Frans sprekenden uit Frankrijk en Engels, Spaans en Hebreeuws sprekenden uit Israël.

Nadat was vastgesteld dat elke deelnemer het scenario voldoende zou begrijpen, werd verwacht dat het moreel beoordelen van het onderwerp consequent zou zijn, ongeacht de taal waarin het dilemma werd gepresenteerd. Men ondervond echter dat de participanten meer geneigd waren één persoon te doden om er vijf te redden wanneer het probleem werd voorgelegd in een vreemde taal. In sommige groepen was dit verschil kleiner; Koreanen waren slechts 7,5 procent meer geneigd hiervoor te kiezen wanneer het in het Engels werd gevraagd. Maar in Israël waren Engelse of Spaanse moedertaalsprekers 65 procent meer geneigd een persoon voor de trein te duwen wanneer het dilemma werd voorgelegd in het Hebreeuws.

Een deel van deze verschillen in moreel oordelen kan worden geïnterpreteerd als een weerspiegeling van de verschillende culturele waarden. Wanneer Koreanen bijvoorbeeld in hun moedertaal naar dit dilemma werd gevraagd, was geen enkele Koreaan bereid om iemand van een brug te duwen en daarmee vijf anderen te redden. De onderzoekers suggereren dat dit te wijten kan zijn aan culturele verboden. Ook haalden zij een eerder onderzoek aan waarin werd gesteld dat Oost-Aziaten minder snel utilitaire opties kiezen wanneer zij worden geconfronteerd met een moreel dilemma. Omgekeerd gaven de onderzoekers aan dat Spaanstalige samenlevingen de neiging hebben om het belang van algemeen welzijn te benadrukken. Dit was een verklaring waarom deelnemers met Spaans als tweede taal eerder de grotere persoon van de brug zouden duwen.

De toename in utilitaire besluitvorming kan ook gerelateerd zijn aan de verhoogde emotionele afstand die iemand ervaart wanneer hij spreekt in een andere taal. Eerdere studies hebben aangetoond dat mensen minder emotie tonen wanneer zij een vreemde taal spreken dan wanneer zij in hun moedertaal spreken. Daarnaast tonen mensen meer agitatie wanneer zij liegen in hun moedertaal dan wanneer zij dit doen in een vreemde taal. Dit ligt in lijn met waarom deelnemers aan dit experiment meer geneigd waren een persoon te doden om een groep te redden omdat hun emotionele afkeer van het doden was verminderd.

De ontdekking dat een taal iemands morele oordeel kan beïnvloeden, is een belangrijke consideratie voor de snel globaliserende wereld. De onderzoekers constateren dat niet alleen immigranten, maar ook organisaties als de Verenigde Naties, de Europese Unie en internationale bedrijven worden geconfronteerd met de noodzaak om tegelijkertijd besluiten te vormen en te communiceren in vreemde talen. Als zodanig moeten verantwoordelijke beleidsmakers niet alleen bewust zijn van de inhoud van een moreel dilemma, maar ook van de manier waarop het probleem wordt gepresenteerd omdat bepaalde factoren de besluitvorming kunnen beïnvloeden.

Het gehele onderzoeksrapport kan hier worden gedownload.

Lees ook: Waarom schelden wij in een andere taal?