tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Tip voor taalliefhebbers: het Verwarwoordenboek

  • Geplaatst door TVCN |
  • 2-12-2014

Wat is het verschil tussen kus en zoen, of tussen immers en trouwens? Bent u gek met, gek op of gek van iets? Is het verschil tussen kous en sok gelijk aan het verschil tussen das en sjaal? En hoe zit het met frikadel en frikandel? Jan Renkema, emeritus hoogleraar tekstkwaliteit legt het allemaal uit in het Verwarwoordenboek.

De Nederlandse taal kent veel verwarrende woordparen. Woordenboeken geven echter lang niet altijd uitsluitsel. Soms is er geen betekenisverschil, vaak gaat het om subtiele verschillen in gebruik, stijl of schrijfwijze.

Van werkwoorden (beslissen of besluiten) tot zelfstandig naamwoorden (auteur of schrijver) en voorzetsels (waarschuwen voor of waarschuwen tegen), Jan Renkema geeft in het Verwarwoordenboek een inkijkje in de wonderlijke woordenwereld. In het boek neemt Renkema ‘een beperkte verzameling’ van ruim 500 woordparen onder de loep en ontwart ze aan de hand van voorbeelden met toelichting. Ooit een bokser gezien die in zijn boxer naast zijn trouwe boxer achter het stuur van zijn boxer zat?

Het Verwarwoordenboek is dus eigenlijk een ontwarwoordenboek. Het gaat om woordparen met een onduidelijk betekenisverschil, zoals afgunst of jaloezie en bloot of naakt. En om woorden met stijlverschil zoals keuzen of keuzes en kooplieden of kooplui. Daarnaast worden woorden besproken die echt niet verschillen: direct en meteen. Ook worden er voorzetsels behandeld: gek op, gek met of gek van. En uiteraard ook klassiekers als hun en hen en omdat en doordat en spellingkwesties als frikadel en frikandel, peil en pijl en tenslotte of ten slotte.

De basis van het Verwarwoordenboek is ook in Renkema’s ‘Schrijfwijzer’ behandeld, maar die was volgens de hoogleraar aan verbetering toe. Het boek is tot stand gekomen door kwesties die Renkema kreeg voorgelegd door taaldocenten, cursisten of collega-taalliefhebbers. Het boek bespreekt geen duidelijke betekenisverschillen zoals tussen ‘op de fles zijn’ en ‘aan de fles zijn’. Wel het verschil tussen bijvoorbeeld cadans en cadens, kous en sok, trouwens en overigens, en ook verwarring door de spelling: keu en queue, hendel en handel. In alle kwesties is steeds de grens opgezocht tussen subtiel verschil en vermeend verschil: Ken onze taal (aan, in, met, door?) al haar overvloed!

Op de website van RTVNH kunt u luisteren naar een interview met Jan Renkema over het Verwarwoordenboek in het programma NH Lunchroom van maandag 1 december jl.

ISBN: 9789089534040
Gebonden 
13.5 x 21 cm
150 blz.
Verschenen: Oktober 2014