tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Gebarentaal is ook een taal!

  • Geplaatst door TVCN |
  • 13-07-2012

De Olympische Spelen zijn zondagavond met een spectaculaire muzikale show afgesloten in het Olympisch Stadion in Londen. De traditionele slotceremonie stond dit keer in het teken van vijftig jaar Britse muziekgeschiedenis.

Bijzonder was het lied ‘Imagine’ van oud-Beatle John Lennon, dat door een kinderkoor in zowel stem als in gebarentaal werd gezongen en uitgebeeld. Gebarentaal is een zeer belangrijke vorm van communicatie! Daarom vonden wij het tijd om eens aandacht te besteden aan deze vorm van communicatie. Maar wat weten wij eigenlijk over gebarentaal?

Gebarentaal is een visueel-manuele taal waarin begrippen en handelingen door middel van gebaren worden weergegeven. Het is een natuurlijke taal met een eigen lexicon en grammatica die beantwoordt aan de communicatiebehoefte tussen dove en slechthorende mensen onderling en tussen doven en slechthorenden met horenden. De taal is echter niet zo vanzelfsprekend. De Nederlandse gebarentaal bestaat al vrij lang, maar als gevolg van de conventie van Milaan in 1880 was in de periode van 1900 tot 1980 het gebruik van gebaren in het onderwijs aan doven verboden. Tot 1980 waren dove mensen geacht 'normaal' te praten en kregen dove kinderen op school les in spreken en 'spraakafzien', een term die meer bekend staat als 'liplezen'.

Toen er nog geen standaardisering van de gebarentaal was, werden in Nederland eigen regionale varianten gebruikt of het gebruik van gebaren werd ontmoedigd. Ondanks het verbod op het gebruik van gebaren in het onderwijs aan doven bleven dove mensen toch onderling gebaren gebruiken en daardoor ontstonden er vijf dialecten in en rondom de Doveninstituten in Groningen, Rotterdam, Amsterdam, Voorburg en St. Michielsgestel.

In 1981 begon men in Nederland met de eerste landelijke inventarisatie van gebaren ten behoeve van een gebarenwoordenboek. Aan de hand van 2000 woorden werden gebaren gevraagd aan groepen dove mensen in de vijf voornoemde regio's. Dit resulteerde in 15.000 gebaren op video op. Hierdoor vond men niet alleen regionale verschillen, maar ook veel verschillen tussen oudere en jongere gebarengebruikers. Eigenlijk dezelfde variatie die we ook zien in gesproken taal. Uit onderzoek bleek dat er vooral grote verschillen in gebaren bestonden tussen de Groningse en West-Zuidelijke regio's. Op basis van deze informatie verscheen in 1986 het eerste landelijke gebarenwoordenboek (Handen uit de Mouwen). In 1996 verschenen de eerste cd-roms met de gebaren voor de verschillende regio's. In 2008 verscheen op het internet een Corpus NGT, een grote verzameling videofilmpjes uit de Nederlandse Gebarentaal. Hierdoor werd het mogelijk om verder onderzoek te doen naar de variatie in de NGT. Echter begonnen sommige dovenscholen rond 1975 al met onderwijs in NmG (Nederlands ondersteund met gebaren). In 1995 voerde het toenmalige instituut voor doven, het Henri Daniel Guyot Instituut, als eerste tweetalig onderwijs (NGT/Nederlands) voor doven in. Dat voorbeeld werd al snel gevolgd in de rest van het land.

In 1998 pleitte Dovenschap voor de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal als een volwaardige taal. In een rapport werd o.a. gepleit voor standaardisatie omdat het werken met verschillende varianten te omslachtig werd voor het ontwikkelen van onderwijsmateriaal en tolkopleidingen. De gestandaardiseerde gebaren kwamen vervolgens via het zogenaamde Stabol-project (1998-2002) tot stand en werden op cd-rom vastgelegd. Inmiddels zijn er zo'n 5.000 gebaren gestandaardiseerd.

Er valt nog veel meer te vertellen over gebarentaal en daarom zullen wij er binnenkort nog een blog aan besteden. Maar wist u eigenlijk dat wij ook gebarentolken in ons bestand hebben? Indien u behoefte hebt aan een gebarentolk, neem dan contact met ons op of vraag vrijblijvend een offerte aan.