tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Wij willen de tolken terug

  • Geplaatst door TVCN |
  • 27-04-2012

Vrijwel alle artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, psychiaters, psychologen en andere zorgprofessionals in Nederland maken het mee. Op een dag krijgen zij een patiënt of cliënt die de Nederlandse taal niet, of onvoldoende beheerst. Vijfendertig jaar lang konden zij een tolk inschakelen die rechtstreeks werd betaald door het Ministerie van VWS.

Jaarlijks gebeurde dat zo'n 166.000 keer. Per 1 januari 2012 stopte deze financiering. Met alle gevolgen van dien.

TVcN vroeg Kees Laban - als psychiater verbonden aan De Evenaar, Centrum voor Transculturele Psychiatrie - naar de gevolgen voor onder andere zijn vak waarin de getraumatiseerde vluchteling centraal staat.

Heeft u regelmatig gebruik gemaakt van tolken tijdens het uitoefenen van uw beroep?
'Ja.'

Zo ja, hoe hebt u dat ervaren?
'Heel goed, op een paar uitzonderingen na.'

Heeft u nu mensen onder behandeling met wie u echt niet kunt werken zonder tolk? En zo ja, hoe lost u dat nu op?
'Jazeker. Wij kijken nu veel beter wie wel en niet een tolk nodig heeft. Als het echt nodig is, en dat is vaak zo omdat er veelal emotionele zaken ter sprake komen, betalen we de tolk zelf. Daarom zijn we nu bezig een eigen tolkenpool op te zetten. Het is allemaal behelpen en vanwege de financiële middelen en de logistiek slechts voor korte tijd mogelijk.'

Hoe denkt u zelf over het afschaffen van de vergoeding voor tolken en vertalers?
'Ik vind het schandalig. Een grote groep dreigt zo uitgesloten te worden van adequate zorg voor somatische- en psychische problemen. Er ontstaat miscommunicatie. Hulpverleners kunnen er niet goed achterkomen wat iemands probleem is en weten ook niet of de patiënt hem begrepen heeft.''

Wat denkt u dat er gaat gebeuren nu de vergoeding is afgeschaft?
'Hopelijk zien zorgverzekeraars in dat wanneer de tolken niet vergoed worden, de zorg duurder wordt. Op deze manier moeten er meer, veelal dure onderzoeken, aangevraagd worden omdat de anamnese, het vraaggesprek om erachter te komen wat de patiënt mankeert, onbetrouwbaar wordt. Hopelijk zien gemeentes in dat zij de vergoeding van de tolken onder moeten brengen in de collectieve verzekering die zij afsluiten voor bijstandsgerechtigden.

Gespecialiseerde afdelingen voor migranten, asielzoekers en vluchtelingen komen in financiële moeilijkheden. Het is niet ondenkbaar dat door deze maatregel gecombineerd met de maatregel voor een algemene eigen bijdrage, afdelingen moeten sluiten - zonde! - want op die manier gaat veel expertise verloren.

Iedereen moet een eigen oplossing vinden voor dit probleem. Dat zal ook betekenen dat sommige instellingen 'gewoon' geen zorg en/of hulp meer bieden aan mensen die de Nederlandse taal niet machtig zijn. Anderen zullen jonge, allochtone hulpverleners inzetten om patiënten die dezelfde taal spreken te behandelen. Hierbij wordt het criterium dat de juiste discipline wordt gezocht voor de behandeling van een bepaalde patiënt terzijde geschoven. Met een inadequate behandeling en een hoge burn-out bij allochtone hulpverleners als gevolg. Weer anderen zullen studenten inzetten. Ook daar zitten nadelen aan. Ze zijn moeilijk in te roosteren en zijn niet geschoold in vertalen. Vrijwilligers kunnen worden ingezet, al of niet na een training, maar dat betekent bijna altijd kwaliteitsverlies van de zorg en uitbuiting van vrijwilligers. Een eigen tolkenpool opzetten is een optie, maar ook hierin schuilen de nodige gevaren, zoals logistieke problemen en onzekerheid voor de tolken met irritaties als gevolg.'

Volgens psychiater Laban wordt het voor hulpverleners onmogelijk om goede zorg te verlenen, vooral in de psychiatrie. 'We komen in een soort veterinaire geneeskunde terecht. Als we niet met patiënten kunnen praten, moet je gissen wat iemand heeft. Wij kunnen niet met laboratoriumtesten een diagnose stellen. Wij zijn afhankelijk van wat de patiënt, en eventueel zijn omgeving, ons vertelt. Als die mogelijkheden wegvallen, blijft er alleen primaire hulpverlening over waarmee je hooguit crises kunt bestrijden.'

Is het inzetten van familieleden een optie?
'Een familielid meenemen is geen oplossing. De meeste vluchtelingen hebben maar een klein netwerk en familieleden spreken meestal ook gebrekkig Nederlands. Maar bovenal leiden deze mensen vaak aan posttraumatische stressstoornis. Ze hebben traumatische ervaringen opgedaan, waarover ze niet altijd met familieleden willen praten. Vrouwen die verkracht zijn zullen dit niet willen vertellen in het bijzijn van hun kind of van hun man, zelfs niet waar hun vriendin bij is. Dan verzwijgen ze het en weet je als hulpverlener niet wat er is gebeurd. Van een professionele tolk weten ze dat hij of zij geheimhoudingsplicht heeft.'

In sommige ziekenhuizen wordt nu via een iPad gewerkt met Google Translate. Wat vindt u van een dergelijke oplossing?
'De kwaliteit van deze vertalingen is nog zeer slecht. Ook als deze verbetert, blijft communicatie op deze manier, in ieder geval, in de gezondheidszorg onvoldoende.'

Wilt u zelf nog iets kwijt over dit onderwerp?
'Goed om te inventariseren, graag ook aan alle kanten blijven lobbyen, "Wij willen de tolken terug ".'