tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Recht op vertolking en vertaling in strafzaken

  • Geplaatst door TVCN |
  • 2-12-2012

Wanneer een verdachte in een strafzaak de taal waarin de procedure wordt gevoerd niet of onvoldoende beheerst, heeft hij recht op vertolking en vertaling om effectief deel te kunnen nemen aan het strafproces. De verdachte moet immers kunnen begrijpen van welk feit hij wordt verdacht en de mogelijkheid hebben zich daartegen te verdedigen. In Nederland is het zo geregeld dat als één van de partijen tijdens een terechtzitting of in de raadkamer de Nederlandse taal niet machtig is, de rechtbank een beëdigde tolk oproept. Dit geldt overigens uitsluitend voor strafzaken, voor civiele zaken moeten de partijen zelf voor een tolk zorgen. Daarnaast worden gerechtelijke stukken die zijn opgesteld in een vreemde taal, vertaald door een beëdigd vertaler. In oktober 2010 is een EU Richtlijn aangenomen door het Europees Parlement die minimumregels met betrekking tot het recht op vertolking en vertaling in strafprocedures bevat.

In het wetboek van strafvordering zijn op dit gebied onder andere de volgende regels bepaald:

  • De verdachte moet met behulp van een tolk kunnen overleggen met zijn raadsman
  • De overheid is verplicht een tolk op te roepen op een aantal wezenlijke tijdstippen (onder meer wanneer de verdachte wordt gehoord door de politie of bij gelegenheid van de behandeling van een vordering tot voorlopige hechtenis)
  • De verdachte moet in een voor hem begrijpelijke taal schriftelijk in kennis worden gesteld van het ten laste gelegde feit
  • De verdachte moet de mogelijkheid worden geboden een vertaling van enkele cruciale onderdelen van het dossier te ontvangen, indien dit noodzakelijk is ter voorbereiding van de verdediging

Nederland
De Nederlandse praktijk is medio 2012 al grotendeels in overeenstemming met de bepalingen uit de richtlijn die betrekking hebben op:

  • Bijstand van een tolk
  • De kwaliteit van tolken en vertalers
  • De vertrouwelijkheid die tolken en vertalers bij hun werkzaamheden in acht moeten nemen
  • De registratie van tolken en vertalers
  • De kosten

Nieuw voor Nederland zijn de artikelen uit de richtlijn die betrekking hebben op het recht op vertaling van bepaalde essentiële processtukken. Op 8 november 2012 wordt de wet betreffende deze richtlijn (PbEU L 280) behandeld door de Tweede Kamer.

Europa
Het gaat echter in Europa nog lang niet allemaal naar behoren. Daarom vond er van 18 tot en met 20 oktober 2012 in Antwerpen een conferentie plaats over de implementatie van de EU Richtlijn over het recht op vertolking en vertaling in strafzaken, georganiseerd door Eulita (European Legal Interpreters and Translators Association) en Lessius Hogeschool Antwerpen. Deze partijen helpen bij de implementatie van de richtlijn, met steun van de Europese Commissies, onder de noemer 'Trafut' (Training for the Future). Aan de conferentie namen 130 vertegenwoordigers mee van Nederland, België, Slovenië, Luxemburg, Ierland en Frankrijk. Onder hen waren politiefunctionarissen, ambtenaren, individuele tolken en vertalers, onderzoekers op het gebied van communicatie en opleiders.

Tijdens de conferentie kwamen bijvoorbeeld de problemen waar tolken in juridische zaken tegenaan lopen:

  • Lage vergoeding (het uurtarief in Polen ligt bijvoorbeeld op € 5,50 terwijl dit in het bedrijfsleven € 40-50 bedraagt)
  • Afzeggen van diensten op het laatste moment zonder vergoeding
  • Geen voorafgaande informatie over het soort zaak die behandeld gaat worden
  • Gebrek aan professionele training
  • Een onzorgvuldige manier van communiceren door partijen tijdens zittingen en verhoren (te lange uitspraken, niet afmaken van zinnen, inschakelen van de tolk als partij of deskundige)

Tijdens de conferentie werd nadrukkelijk gevraagd om een training over het werken met tolken voor politie, rechters, advocaten en officieren van justitie. Zo heeft Denemarken bijvoorbeeld al in april van dit jaar bepaald dat alle rechters verplicht een training moeten volgen in het werken met tolken. Ook blijkt er een toenemende behoefte aan tolk- en vertaaldiensten te zijn vanwege de groeiende migratie.

Registers voor tolken en vertalers
Wat betreft registers voor tolken en vertalers zijn er nog veel verschillen in Europa. Zo kennen bijvoorbeeld Groot Brittannië en Finland een soort vrijwillige beroepsvereniging terwijl er in Nederland, Zweden en Slowakije een door de overheid georganiseerd en beheerd systeem van verplichte registratie is. En in veel landen is het zelfs gebruikelijk dat een politieagent een eigen lijst van tolken hanteert. Nederland blijkt in dit opzicht één van de best georganiseerde landen met een verplichte permanente educatie en afnameplicht door overheidsinstellingen. Bij ons is het 'Bureau beëdigde tolken en vertalers' belast met enkele uitvoeringsaspecten van de 'Wet beëdigde tolken en vertalers'. Deze wet verplicht bepaalde justitieafnemers om, bij straf- en vreemdelingenrecht, in eerste instantie alleen tolken en vertalers in te zetten die staan geregistreerd in het 'Register beëdigde tolken en vertalers'. Bureau btv is aangewezen als beheerder van dit register en is onderdeel van de 'Raad voor Rechtsbijstand'.

Op 27 oktober 2013 moet de EU Richtlijn in de nationale wetgeving van alle EU-landen opgenomen zijn. Het volledige verslag van de conferentie in Antwerpen met filmopnames wordt binnenkort gepubliceerd op de website van Eulita.

Deze gastblog is geschreven door Danuta Jong, directeur van OCPE- Opleidingscentrum Permanente Educatie voor tolken en vertalers. Meer informatie over OCPE: www.ocpe.nl. Volg OCPE op Twitter en Facebook.