tvcn Tolk - en Vertaalcentrum Nederland

Vragen of tolk reserveren?

Bel: 088 255 52 22

Wat is het favoriete en mooiste Brabantse woord?

  • Geplaatst door TVCN |
  • 6-11-2012

Welk Brabants dialectwoord is uw favoriet? ‘Akkedeere’ (goed met elkaar overweg kunnen), ‘Braoierd’ (prutser), ‘Gruts’ (trots) of misschien het woord ‘Zund’ (jammer). Tot donderdag 15 november kunt u nog op uw favoriete woord stemmen. Deze verkiezing is georganiseerd door Brabant Magazine.

Zij vroegen zich af hoe het met het hedendaagse Brabantse dialect staat. Is het dialect nog wel populair onder de Brabanders? Maar hoe goed kent u Noord-Brabant eigenlijk? Dat het belangrijkste feest van Brabant ‘Carnaval’ hier gevierd wordt? En weet u hoeveel dialecten er in Brabant gesproken worden? Een mooi onderwerp om ons in te verdiepen. 

Cijfers en weetjes over Noord-Brabant
De naam Brabant is een afgeleide van 'Braecbant'. Dit is een samenvoeging van 'braec', dat broek of drassig land betekent, en 'bant', dat streek betekent. Van de twaalf provincies in Nederland is Noord-Brabant de op een na grootste provincie (de grootste is Gelderland). De hoofdstad is het pittoreske 's-Hertogenbosch. Tevens de stad waar het hoofdkantoor van TVcN Tolk- en Vertaalcentrum Nederland en TVCN Legal Translations is gevestigd. Noord-Brabant heeft een oppervlakte van 5.082km2 waarvan 4.917km2 uit land bestaat en 165km2 uit water. Het totaal aantal inwoners is bijna 2,5 miljoen, wat weer inhoudt dat er gemiddeld 501 inwoners leven op een km2. Van de totale Nederlandse bevolking leeft dus ruim 15 procent in Noord-Brabant.

Dialecten

Noord-Brabant bestaat uit 67 gemeenten en in iedere gemeente spreekt men haar eigen dialect. Ook bijhorende dorpjes van gemeenten hebben een eigen dialect. De dialecten waren vroeger zo sterk dat men aan het dialect kon horen uit welk dorp iemand vandaan kwam. Zelfs al lag het dorp maar enkele kilometers verderop, was er al een groot verschil. Naast het Nederlandse Noord-Brabant worden officieel de dialecten die ook worden gesproken in de Belgische provincies Antwerpen (1.641 miljoen inwoners) en Vlaams-Brabant (circa 1.019 miljoen inwoners) tot de Brabantse dialecten gerekend. Alle drie bij elkaar brengt dit tot een totaal van circa 5,16 miljoen inwoners. Uit een dialectenquête bleek dat 72,1 procent hiervan in meer of mindere mate een dialect spreekt. Van alle Brabanders meende zo'n 70 procent dat ze een Brabants accent in hun Nederlands hadden, en 80 procent van hen koesterde dit accent en zei er trots op te zijn.

Er wordt echter niet in alle Noord-Brabantse gemeenten Brabants gesproken. In het grootste deel van de gemeente Moerdijk (de zogenaamde Westhoek), spreekt men Westhoeks, een in essentie Hollands dialect (al heeft het wel Brabantse trekken). In het noordoosten, in het Land van Cuijk, spreekt men een variant van het Kleverlands (net als in aangrenzende delen van Gelderland en Limburg). En in de gemeente Cranendonck spreekt men een Limburgs dialect.

Verkiezing

Om nieuw leven in het Brabantse dialect in te blazen heeft Brabant Magazine, onderdeel van provincie Noord-Brabant, deze verkiezing bedacht. Prof. dr. Jos Swanenberg, bijzonder hoogleraar Diversiteit in taal en cultuur in Brabant aan de Universiteit van Tilburg, heeft een lijst van 40 meest bekende Brabantse dialectwoorden uit het Brabants Handwoordenboek geselecteerd waaruit u uw favoriete woord kunt kiezen. In dit Handwoordenboek staan overigens de 4.300 meest interessante, opmerkelijke, herkenbare of grappige Brabantse woorden, zoals 'akkedeere', 'dwalkschaop' en 'zwetsmien'. Doe mee en stem op uw favoriete Brabantse woord! Tot uiterlijk 15 november aanstaande kunt u stemmen! De elf meest gekozen Brabantse favoriete woorden worden vanaf 13 december 2012 gepubliceerd in het Brabant Magazine nummer 7. We zijn benieuwd. U ook?

Tot slot nog een paar grappige vertalingen

Het Brabants dialect is de kortste taal van Nederland en dus eigenlijk de meest efficiënte taal in de zakelijke wereld. Kijk hieronder hoe u die lange vergaderingen op kantoor in het Nederlands een stuk korter (en leuker) kunt maken met wat Brabants dialect!

NL: Dit behoort tot de mogelijkheden!
BR: Dè ken!

NL: Hieromtrent kunnen wij u geen enkele zekerheid bieden!
BR: We witten ut nie!

NL: Zou u dat nog eens willen herhalen?
BR: Wè?

NL: Zulks ben ik geenszins van plan!
BR: Denkut toch nie!

NL: Hiermee verwacht ik geen problemen te ondervinden!
BR: Hendig zat!

NL: Dit wordt door mij als bijzonder spijtig ervaren!
BR: Des zund!

NL: Hetgeen u vertelt, verbaast mij ten zeerste!
BR: Wè zeddu nou?

NL: Deze informatie is geheel nieuw voor mij!
BR: Daor wik niks van!

NL: Het leven van een Brabander gaat niet over rozen!
BR: Tis wè!

NL: Ligt dat binnen het kader van uw bevoegdheden?
BR: Meudde gij dè wel?

NL: Kunt u mij een prognose geven van de winstcijfers?
BR: Wè schuift dè?

NL: Ik denk, dat het heel verstandig is om onze samenwerking te beëindigen!
BR: Houdoe eej!

NL: Pardon, ik heb u niet goed verstaan; kunt u dat herhalen?
BR: Welluk?

NL: Daar zult u op generlei wijze achter kunnen komen!
BR: Witte tonnie!

NL: Weet u dat toevalligerwijs wel?
BR: Witte Gijt?

NL: Heeft u hiervan kennis genomen?
BR: Witte dè?

NL: U heeft drie pogingen om achter de waarheid te komen!
BR: Drie k'raaien!

NL: Indien u dat nogmaals uitvoert…
BR: Agge da doe…

NL: Ik zou u willen verzoeken, dit pand te verlaten!
BR: Maok da ge weg komt!

NL: Ik heb hierover een enigszins afwijkende mening
BR: Das nie!