En de Jelly Donut Award gaat naar…

Op nummer 5: Apple en Nokia
Siri, de digitale persoonlijke assistent app op de iPhone 4S van Apple, oogstte ongewenste aandacht na de lancering in Japan. De naam van de app lijkt op het Japanse woord 'shiri', wat een lelijk woord is voor iemands achterste. En hoewel deze kwestie al lastig genoeg was voor het bedrijf, werd het nog verergerd door het feit dat de app voice activated is…
Nokia had een vergelijkbaar probleem in Spanje met de lancering van hun nieuwste toestel 'Lumia'. Klinkt op zich heel onschuldig toch? Maar dat is het helaas niet als je weet dat 'lumia' een volkswoord is voor 'prostituee'.

Op nummer 4: de Italiaanse Vogue
Modetijdschrift Vogue heeft een wereldwijd lezerspubliek en een goede reputatie. De Italiaanse editie maakte het afgelopen jaar echter een vertaalblunder van wereldklasse. In een online artikel over oorbellen werden grote gouden oorringen 'slave earrings' genoemd. U begrijpt dat het tijdschrift een flink aantal boze reacties kreeg van lezers. Vogue's hoofdredacteur maakte excuses en gaf aan dat het een slechte vertaling uit het Italiaans naar het Engels was. Het beledigende woord werd uiteraard van de website verwijderd.

Op nummer 3: nieuwe talen
Taalkundigen schatten dat er ongeveer 6.000 talen op de wereld worden gesproken. Het afgelopen jaar zijn daar twee talen bijgekomen. Actrice Olivia Wilde was in Zwitserland om haar nieuwste film 'Cowboys and Aliens' te promoten. Ze grapte dat ze haar verhaal in meerder talen aan het voorbereiden was, inclusief in het Zwitsers. Het probleem is dat Zwitsers niet echt bestaat. In Zwitserland spreekt men Duits, Frans, Italiaans of Reto-Romaans.
Voormalig presidentskandidaat Herman Cain maakte een soortgelijke fout. Na het proeven van lekkernijen in een lokaal restaurant in Miami vroeg hij hoe hij 'heerlijk' moest zeggen in het Cubaans. U weet ongetwijfeld dat er in Cuba de taal Spaans wordt gesproken, en in Miami gewoon Engels…

Op nummer 2: slecht vertaalde grap
Humor kan een uitstekende ijsbreker zijn maar alleen als alle betrokkenen de grap begrijpen. Helaas was de Australische nieuwslezer Karl Stefanovic zich daar niet bewust van toen hij in juni de gelegenheid had te spreken met de Dalai Lama en een professionele tolk inschakelde om de taalbarrière te overbruggen. Tijdens het interview vertelde Stefanovic een ogenschijnlijk onschuldige grap: "Dus de Dalai Lama loopt een pizzashop in en hij zegt: 'Can you make me one with everything?'" In plaats van met een lach, werd de grap ontvangen met een ongemakkelijke stilte. De Dalai Lama begreep het niet. Helaas, zelfs met deskundige uitleg overleven niet alle woordspelingen de overgang naar een andere taal, vooral niet wanneer het uit de losse pols komt en zonder voorafgaande kennisgeving. Als de tolk vooraf had geweten wat er zou komen, zou hij in staat zijn geweest de grap te redden.

NB. 'One with everything' staat voor 'verenigd zijn met al het andere', één van de belangrijkste begrippen in het boeddhisme, hindoeïsme etc. Om één te zijn met alles is een van de hogere doelstellingen van deze religies.

Op nummer 1: Manchester City of toch United?
In het Engelse Manchester wordt voetbal geregeerd door twee clubs: Manchester United en Manchester City. Beide rivaliserende clubs hebben vurige aanhangers en wedstrijden tussen deze twee teams staan bekend als de Manchester Derby. Voor Manchester City viel echter een sponsordeal nogal ironisch uit het afgelopen jaar. Eén van de Manchester City sponsors, Etihad Airways, onderhandelde over de naamgeving om het stadion te hernoemen naar Etihad Stadium. Helaas voor Manchester City, 'Etihad' vertaald uit het Arabisch in het Engels betekent 'eenheid', dus 'united' in het Engels. Tot hun grote verdriet speelt Manchester City nu wedstrijden in het 'United Stadium'. Wat zullen ze bij Manchester United gelachen hebben!

U ziet, of u nou een wereldwijde marketingcampagne wilt uitvoeren of gewoon een onschuldig grapje probeert te maken, u moet zich bewust zijn van taal en publiek. Daarom is het zo belangrijk om professionele tolken en vertalers in te schakelen, want voor u het weet wint u misschien volgend jaar zelf wel een Jelly Donut Award!